Η λύση κρύβεται σε εννέα λέξεις… – Το υπερΗΧΩγράφημα της εβδομάδας

Ο Λεωνίδας Κύρκος πέθανε πριν από έξι χρόνια στα τέλη του Αυγούστου. Θα μου πείτε: «Πού τον θυμήθηκες τώρα τον Λεωνίδα Κύρκο;». Η αλήθεια είναι πως η επέτειος του θανάτου του δεν θα είχε κάτι ιδιαίτερο να προσφέρει, αν δεν είχε προηγηθεί η θύελλα περί ναζισμού και κομμουνισμού, που προέκυψε μεσούντος του καλοκαιριού με αφορμή το συνέδριο της Εσθονίας και την άρνηση του υπουργού Δικαιοσύνης της Ελλάδας να παραστεί σε αυτό.

Ο Λεωνίδας Κύρκος, προαισθανόμενος προφανώς το τέλος του, είχε γράψει λίγα λόγια, για να διαβαστούν στην κηδεία του. Τα διάβασε ο γιος του Μίλτος…:
:
«Φεύγω. Ζήσαμε -η γενιά μου- μια συναρπαστική περιπέτεια, γνώρισα από κοντά τη φτώχεια, τους κατατρεγμούς, τη φρίκη. Αλλά σε διαλείμματα και τη χαρά. Και έβαλα το λιθαράκι μου στον αγώνα για το φως, το δίκαιο και την ανθρωπιά. Ένιωσα συντετριμμένος όταν έσβησε το κόκκινο αστέρι στην κορυφή του Κρεμλίνου βουτηγμένο στη βία, στο ψέμα και στην ντροπή. Άλλα πίστεψαν οι άνθρωποι, άλλα λάλησαν οι προφήτες. Όπως άλλος ήταν ο σοσιαλισμός για τον οποίο αγωνιστήκαμε και γι’ αυτόν τον σοσιαλισμό, με δημοκρατία, ελευθερία και σεβασμό στον κάθε άνθρωπο, να συνεχίσετε τον αγώνα, γιατί δεν έχει άλλη λύση ο κόσμος. Φεύγω, σας χαιρετώ όλους, και εσάς που πορευτήκαμε μαζί και εσάς τους άλλους της κάθε φορά αντίπερα όχθης, και έχω μόνο ένα να σας πω: σύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία, δεν οδηγούν πουθενά, γεια σας».

Αυτή θα μπορούσε να είναι η απλή απάντηση στους σημερινούς προβληματισμούς περί ολοκληρωτισμών και των εγκλημάτων τους. Ο Κύρκος ασφαλώς δεν θα εξομοίωνε ποτέ τον ναζισμό με τον κομμουνισμό. Και θα ήταν πολύ αυστηρός με όσους, ελάχιστους, από τον χώρο της ευρείας Δεξιάς, το επιχείρησαν τις προηγούμενες ημέρες.

Ταυτόχρονα, όμως, δεν θα είχε κανέναν δισταγμό να υπενθυμίσει, εξίσου αυστηρά, σε όσους συντρόφους του της Αριστεράς το παραβλέπουν, χάριν πολιτικών σκοπιμοτήτων, ότι «για άλλον σοσιαλισμό αγωνιστήκαμε». Πράγμα που σημαίνει ότι ο σοσιαλισμός και ο κομμουνισμός ως ιδεολογία δεν μπαίνουν στη ζυγαριά της ανιστόρητης ταύτισης με τον ναζισμό, αλλά ο εφαρμοσμένος κομμουνισμός, που γνώρισε ο κόσμος στα καθεστώτα του «υπαρκτού», ήταν ένα ολοκληρωτικό καθεστώς. Ο Λεωνίδας Κύρκος ήταν φιλοσοβιετικός στα νιάτα του, το έχει ομολογήσει άλλωστε ο ίδιος. Αλλά συνειδητοποίησε, όπως είπε, έγκαιρα, αυτό που έγραψε ο Νίκος Πουλαντζάς, ο οποίος θεωρείται σε παγκόσμιο επίπεδο ένας από τους κορυφαίους διανοητές του μαρξισμού, ότι «ο σοσιαλισμός ή θα είναι δημοκρατικός ή δεν θα υπάρξει».

Όμως, όπου υπήρξε, αυτός ο μη δημοκρατικός σοσιαλισμός, κατάντησε ολοκληρωτισμός. Ο Κύρκος δεν είχε αυταπάτες γι’ αυτό. Και να πώς απάντησε σε συνέντευξή του στο περιοδικό «Κ» της καθημερινής όταν τον ρώτησαν, «Ποιό ήταν το μεγαλύτερο λάθος σας;»: «Άργησα να συνειδητοποιήσω ότι η οικοδόμηση του σοσιαλισμού στις Ανατολικές Χώρες, συνοδεύονταν από μια οικτρή καταπίεση των ανθρώπων, από τη στέρηση της προσωπικότητάς τους, που οδήγησε σε εγκλήματα.

Αυτό το καταλογίζω στον εαυτό μου. Ότι δεν είδα έγκαιρα τις δίκες της Μόσχας, τη δολοφονία του Τρότσκι που
ήταν ένα συνταρακτικό γεγονός. Στοιχεία – σημάδια ότι κάτι βαθύ, ανώμαλο, υπήρχε σε όλη αυτή την ιστορία». Ο Κύρκος, ο εμβληματικότερος ηγέτης της ανανεωτικής Αριστεράς στην Ελλάδα, είχε παραδεχθεί ότι ο κομμουνισμός ήταν «η μεγαλύτερη ουτοπία του 20ου αιώνα». Και δεν δίστασε ποτέ να αναγνωρίσει τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν -στο όνομά του- στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης.

Είναι αυτό που έκανε και ο υπουργός Δικαιοσύνης Σταύρος Κοντονής, λέγοντας στη συνέντευξή του στην Καθημερινή: «…στη Δυτική Ευρώπη, στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, τα κόμματα της ανανεωτικής κομμουνιστικής Αριστεράς άσκησαν αταλάντευτη κριτική στο ΚΚΣΕ για τις φρικαλεότητες που γεννούσε το αυταρχικό και αντιδημοκρατικό σύστημα διακυβέρνησης, που λειτούργησε στη Σοβιετική Ενωση».

Δεν γνωρίζουμε -και θα ήταν λάθος- να προσπαθήσουμε να «προβλέψουμε» τι θα έλεγε, αν ζούσε σήμερα, ο Λεωνίδας Κύρκος, γι’αυτήν τη θερινή σύγκρουση. Είναι σίγουρο ότι θα απευθυνόταν σε όλους με αυτές τις εννέα λέξεις που ο ίδιος έγραψε ως αποχαιρετιστήριες για την ημέρα της κηδείας του: «Σύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία. Δεν οδηγούν πουθενά»…

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *