Αντώνης Ζούμπος - Εμπειρικός μετεωρολόγος

Συνέντευξη με τον Αντώνη Ζούμπο (Εμπειρικό Μετεωρολόγο)

Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΗΧΩ Φλώρινας στις 11 Νοεμβρίου 2009.

Συνεντεύξεις - Πρόσωπα & ιδέες

Αν θέλετε να μάθετε τι καιρό θα κάνει την επόμενη εβδομάδα ή τον επόμενο μήνα δεν έχετε παρά να απευθυνθείτε στο συμπολίτη μας κ. Αντώνη Ζούμπο, γνωστό εμπειρικό ή πρακτικό, όπως προτιμά ο ίδιος να τον αποκαλούν, μετεωρολόγο. Ο κ. Ζούμπος είναι μια κινητή εγκυκλοπαίδεια. Η συζήτηση που είχα μαζί του ήταν άκρως ενδιαφέρουσα. Μου αποκάλυψε πολλά από τα στοιχεία στα οποία στηρίζει τις προβλέψεις του και προσπάθησε να με μυήσει στα μυστικά της εμπειρικής μετεωρολογίας…

Συνέντευξη Αντώνη Ζούμπου

Κ. Ζούμπο είστε από τους λίγους ανθρώπους που μπορούν και προβλέπουν τον καιρό χωρίς να είναι επιστήμονες μετεωρολόγοι. Πώς γίνεται αυτό;

Πολύ απλά παρατηρώντας τα διάφορα μετεωρολογικά στοιχεία, ανέμους, σύννεφα, θερμοκρασία κλπ. και τα φυσικά φαινόμενα.

Τι σας έκανε να ασχοληθείτε με τη μελέτη αυτών των φαινόμενων;

Θα ήθελα να πω ότι δεν είναι κάτι που το ανακάλυψα μόνος μου. Η γνώση μού δόθηκε από τον πατέρα μου, που και εκείνος την πήρε από τον παππού μου και εκείνος από κάποιον πρόγονό του. Είναι κάτι σαν οικογενειακή παράδοση. Η αλήθεια είναι ότι δεν ξέρω πώς και από πότε ξεκίνησε αυτό. Γεγονός είναι ότι ασχολήθηκα γιατί μου άρεσε, αλλά και γιατί χρειαζόμουν τις πληροφορίες, λόγω της φύσεως της δουλειάς μου.

Ήσασταν υπάλληλος του ΟΤΕ. Σε τι σας χρησίμευε να προβλέπετε τον καιρό;

Για δεκατέσσερα χρόνια η δουλειά μου ήταν να εγκαθιστώ κεραίες, προκειμένου το παλαιό δίκτυο του ΟΤΕ να αυτοματοποιηθεί. Πολλές φορές ανέβαινα σε βουνά και ήμουν αναγκασμένος και εγώ και οι συνάδελφοί μου να αντιμετωπίσουμε άσχημες καιρικές συνθήκες. Οι γνώσεις αυτές μου ήταν απαραίτητες. Πολύ συχνά πήγαινα με τη συγκοινωνία μέχρι το Κλειδί και από εκεί με τα πόδια ανέβαινα στα βουνά και σε περιοχές που, ήταν αδύνατον να χρησιμοποιηθεί άλλο μέσον. Αυτές οι γνώσεις μου φάνηκαν πολύ χρήσιμες, σωτήριες θα μπορούσα να πω, γιατί οργάνωνα το πρόγραμμα το δικό μου αλλά και των συναδέλφων μου, με βάση τις προβλέψεις που έκανα για τον καιρό. Αν οι προβλέψεις μου π.χ. για το Γενάρη ήταν άσχημες, έλεγα στον προϊστάμενό μου να κανονίσει τις άδειες, να οργανώσει ανάλογα το πρόγραμμα του συγκεκριμένου μήνα κτλ. Ενημέρωνα δε και τους συναδέλφους μου μέχρι την περιοχή της Λάρισας για να κάνουν και αυτοί το ίδιο.

Θέλετε να πείτε ότι μπορείτε να προβλέψετε εκτός από τον καιρό της περιοχής μας και τον καιρό άλλων περιοχών;

Φυσικά. Μπορώ να προβλέψω τον καιρό για όλη την ανατολική Μεσόγειο. Με το φόβο να χαρακτηριστώ υπερφίαλος, σας λέω ότι κάποτε προέβλεψα ότι θα χιονίσει μέχρι τη Συρία και όντως χιόνισε. Έδειξε στην τηλεόραση την Ιερουσαλήμ με δέκα πόντους χιόνι. Επίσης έχω κάνει προβλέψεις για χιονοπτώσεις στην Κρήτη. Κανείς δε με πίστευε. Έλεγαν: «Μα, στην Κρήτη θα χιονίσει;». Μάλιστα Κρητικοί φίλοι μου, οι οποίοι εμπιστεύτηκαν τις προβλέψεις μου, έσωσαν τις ελιές τους επειδή τις μάζεψαν έγκαιρα..

Πού βασίζεστε για να βγάλετε τα συμπεράσματά σας; Χρησιμοποιείτε κάποια συγκεκριμένη μέθοδο;

Όπως σας είπα και προηγουμένως, ό,τι ξέρω το έμαθα από τον πατέρα μου και αυτός από τον δικό του πατέρα ο οποίος ήταν από την Ήπειρο, ποιμένας. Ζούσε διαρκώς κοντά στη φύση. Και ο πατέρας μου παρ’ ότι ήταν αξιωματικός της Χωροφυλακής αγαπούσε τη φύση, καλλιεργούσε χωράφια και αξιοποιούσε τις γνώσεις του, διάβαζε τα σημάδια και σιγά – σιγά μου έμαθε και εμένα από πολύ μικρό ήμουν δεν ήμουν δέκα χρονών – να τα διαβάζω.

Πότε διαβάζετε αυτά σημάδια; Η παρατήρηση και η καταγραφή τους γίνεται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους ή υπάρχει συγκεκριμένη χρονική περίοδος που γίνεται αυτό;

Η παρατήρηση γίνεται από την πρώτη μέχρι και τη δωδέκατη μέρα του μηνός Αυγούστου, με το παλαιό όμως ημερολόγιο. Δηλαδή ξεκινάει στις 14 Αυγούστου και ώρα 1 μετά τα μεσάνυχτα. Κάθε μία μέρα αντιστοιχεί σε έναν μήνα. Π.χ. η 14η μέρα αντιστοιχεί στον Ιανουάριο, η 15η στο Φεβρουάριο, η 16η στο Μάρτιο και πάει λέγοντας. Είναι τα γνωστά «μερομήνια».

Δηλαδή αν κατάλαβα καλά, παρατηρείτε τον καιρό π.χ. της 14ης Αυγούστου ο οποίος αντιστοιχεί στο μήνα Ιανουάριο και έτσι προβλέπετε τι καιρό θα κάνει τον Ιανουάριο που έρχεται;

Ακριβώς. Τα συμπεράσματα αυτά είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιων παρατηρήσεων. Ο άνθρωπος σπρωγμένος από τις ίδιες του τις ανάγκες, να προστατέψει το βιός του και την ίδια του τη ζωή πολλές φορές, από τα στοιχεία τα άγρια της φύσης, συγκέντρωνε όλες αυτές τις παρατηρήσεις και τις χρησιμοποιούσε αναλόγως.

Γιατί πιστεύετε ότι επιλέχτηκε το δωδεκαήμερο του Αυγούστου και όχι κάποιο άλλο;

Ο άνθρωπος παρατήρησε ότι αυτήν τη χρονική περίοδο, για κάποιον ανεξήγητο λόγο ο καιρός, αν και είμαστε στο Καλοκαίρι, είναι ευμετάβλητος και μάλιστα μεταβάλλεται από στιγμή σε στιγμή, από ώρα σε ώρα. Εκεί που ο ουρανός είναι καθάριος εμφανίζεται ξαφνικά ένα σύννεφο. Η διεύθυνση του ανέμου αλλάζει, όπως και οι θερμοκρασίες. Άλλοτε πάλι έχουμε ξαφνική βροχόπτωση και μετά πάλι καθαρίζει ο καιρός. Χρειάζεται, αν θέλεις να κάνεις προβλέψεις σωστές 100%, να παρατηρείς συνέχεια, χωρίς σταματημό, εικοσιτέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο. Να καταγράφεις τις παρατηρήσεις σου και ύστερα να τις αξιολογείς, να τις ερμηνεύεις και να κάνεις την πρόβλεψη.

Έχετε πέσει ποτέ έξω στις προβλέψεις σας; Τι ποσοστό επιτυχίας έχετε συνήθως;

Ναι, έχω πέσει και έξω, αλλά τα ποσοστά επιτυχίας μου κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 85 με 100%. Πέρσι για παράδειγμα η επιτυχία ήταν 100%.

Εξηγείστε μου και κάτι ακόμα. Ο μήνας έχει 30-31 ημέρες. Πώς προβλέπετε τον καιρό της κάθε ημέρας; Μπορώ να καταλάβω την πρόβλεψη ότι π.χ. τον Ιανουάριο θα έχουμε χιονοπτώσεις και χαμηλές θερμοκρασίες και ότι ο Μάιος θα είναι βροχερός. Πώς μπορείτε όμως να προβλέψετε τι καιρό θα κάνει, ας πούμε, την 25η Ιανουαρίου, ή την 13η Απριλίου;

Το πρώτο οκτάωρο, δηλαδή από τις 12:01΄ μετά τα μεσάνυχτα μέχρι τις 8 το πρωί αντιστοιχεί στο πρώτο δεκαήμερο. Το δεύτερο οχτάωρο 8–4 το απόγευμα, αντιστοιχεί στο δεύτερο δεκαήμερο και το τρίτο οχτάωρο 4-12 τα μεσάνυχτα στο τρίτο δεκαήμερο. Δηλαδή κάθε ώρα του οχταώρου αναλογεί σε μια μέρα και κάτι.

Έτσι όπως μου τα λέτε κ. Ζούμπο, η όλη διαδικασία απαιτεί να είστε σε εγρήγορση όλο τα εικοσιτετράωρο, χωρίς να λείψετε ούτε μια στιγμή…

Ναι, έτσι είναι, και εκεί έγκειται και η εγγενής αδυναμία της μεθόδου. Όποτε έχω κάνει λάθος, το έχω κάνει επειδή έχω νυστάξει. Εκείνη την περίοδο του Αυγούστου που παρατηρώ τα «μερομήνια», κοιμάμαι δύο με τρεις ώρες. Είμαι άνθρωπος και οι δυνάμεις μου με προδίδουν. Όμως, έστω και μια ώρα να λείψεις από την παρατήρηση, μπορεί να αλλάξουν τα καιρικά φαινόμενα. Να περάσει ένα σύννεφο, να αλλάξει η φορά του ανέμου και να χάσεις την πρόβλεψη. Έχω πέσει έξω στις προβλέψεις μου για τις πρώτες μέρες του Απριλίου του 2003 επειδή με πήρε ο ύπνος. Ήμουν καλεσμένος από το γυμνάσιο των Κάτω Κλεινών να κάνω μία διάλεξη και τα παιδιά με ρώτησαν τι καιρό θα κάνει τις πρώτες μέρες του Απριλίου. Είχαν κανονίσει να κάνουν την πενταήμερη εκδρομή τους εκείνο το διάστημα και ήθελαν να μάθουν. Εγώ είχα καταγεγραμμένες τις πληροφορίες μου, αλλά είχα ένα κενό μεταξύ 2.30 – 6.30 μετά τα μεσάνυχτα, χρόνος που αναλογεί στις πρώτες μέρες του Απριλίου. Το θυμάμαι γιατί ενώ είπα ότι θα κάνει καλό καιρό, χιόνισε, έκανε παγετό και κατάστρεψε πολλές καλλιέργειες. Την ώρα που εγώ κοιμόμουν συνέβη ένα μικρό καιρικό φαινόμενο. Αν είχα κάποιον να με αντικαταστήσει την ώρα που κοιμόμουνα…

Εκτός από την εμπειρική γνώση, διαθέτετε και ανεπτυγμένη διαίσθηση;

Όχι, διαισθητικός δεν είμαι. Έχω βγει στην ΕΡΤ3 παράλληλα με κάποιον από τον Άγιο Γεώργιο Κιλκίς, που κάνει προβλέψεις χρησιμοποιώντας τη διαίσθησή του, αλλά απ’ό,τι αποδείχθηκε εκ’ των υστέρων έπεσε έξω. Εγώ στηρίζω τις προβλέψεις μου στις γνώσεις που μου παραδόθηκαν, στην παρατήρηση και στην εμπειρία που έχω αποκτήσει τόσα χρόνια επαναλαμβάνοντας κάθε χρόνο τη διαδικασία. Εγώ δεν πάω πουθενά την περίοδο μεταξύ 13 και 25 Αυγούστου. Η γυναίκα μου γκρινιάζει. Της λέω: «Θέλεις διακοπές; Διάλεξε οποιαδήποτε άλλη περίοδο του Καλοκαιριού εκτός από αυτή». Απορώ, πώς δεν με έχει χωρίσει ακόμα!

Σας ζητούν να κάνετε προβλέψεις;

Βεβαίως, με παίρνουν στο τηλέφωνο γεωργοί που ενδιαφέρονται για τη σοδιά τους, κτηνοτρόφοι, αλλά και πολίτες που θέλουν απλά να μάθουν τι καιρό θα κάνει τα… Χριστούγεννα π.χ. Με πήρε προ τριετίας, Νοέμβρη μήνα, κάποιος παραγωγός από τον Καύκασο και με ρώτησε αν προλαβαίνει να βγάλει τις πατάτες. Είχε 300 στρέμματα πατάτες στο χώμα. Του είπα ότι έχεις τέσσερεις, το πολύ πέντε μέρες να τις βγάλεις γιατί θα ακολουθήσει μεγάλος παγετός. Πρόλαβε και έβγαλε αρκετές, αλλά όχι όλες. Οι υπόλοιπες πάγωσαν. Πριν λίγο καιρό με πήρε μια κυρία από τις Πρέσπες. «Θα προλάβω» μου λέει «να αλωνίσω τα φασόλια μου;» «Θα σας λυπήσει η πρόβλεψή μου» της λέω, «αλλά αυτή η περίοδος έχει πολύ νερό». Δε νομίζω ότι πρόλαβε να αλωνίσει γιατί το βλέπετε και μόνη σας, αυτές τις μέρες έχει ρίξει και θα ρίξει πολύ νερό ακόμη.

Μου είπατε στην αρχή της συζήτησής μας ότι μπορείτε να προβλέψετε τον καιρό όλης της Ανατολικής Μεσογείου. Μπορείτε απλά να μου πείτε πώς το κάνετε;

Η κατεύθυνση των ανέμων είναι πολύ σημαντική.

Δηλαδή;

Παρατηρώντας και καταγράφοντας εγώ την κατεύθυνση των ανέμων εδώ, ξέρω τι καιρό κάνει στην Αλεξανδρούπολη, τη Λήμνο, τη Νάξο, τη Σαντορίνη, την Κρήτη, κλπ. Ο Β.Α. άνεμος, στον οποίο χρεώνω φετινά καιρικά φαινόμενα για παράδειγμα, φέρνει πολύ λίγο χιόνι στην περιοχή μας, αλλά πολύ μεγάλο παγετό πάνω από -15 βαθμούς και πολύ χιόνι προς τα κάτω. Πήλιο, Θάσο, Σκιάθο, Λαμία, Μαλακάσα, Αττική, μέσα στην Αθήνα. Πριν δυο χρόνια καλοκαίρι είχα πει σε κάτι φίλους μου «θα φάτε χιόνι στις 17 Φεβρουαρίου». Με πήραν τηλέφωνο στις 17 και μου λένε: «Ρε μπαγάσα, πώς είναι δυνατόν από το καλοκαίρι να μαντεύεις τι καιρό θα κάνει το Φεβρουάριο και μάλιστα στις 17;».

Θα μου κάνετε πρόβλεψη για τον καιρό από εδώ και πέρα;

Η κατεύθυνση των ανέμων κατά την παρατήρηση ήταν Β.Α., πράγμα που σημαίνει ότι από τις 16 Νοεμβρίου και ύστερα αλλάζει το σκηνικό. Αρχίζουν τα κρύα. Μέχρι τις αρχές του τρίτου δεκαήμερο του Φεβρουαρίου, θα έχουμε πολύ κρύο, ψόφο, με αρκετές χιονοπτώσεις αλλά με μικρό όγκο χιονιού 3-5 πόντους. Το χιόνι θα είναι από Πήλιο και κάτω. Με ρωτάνε: «Πότε θα χιονίσει για να κάνουμε σκι;» Τους απαντάω: «Σκι μπορεί να κάνουν στο Βελούχι, στον Παρνασσό, στο Πήλιο, στην Πάτρα. Στα μέρη μας λίγο δύσκολο». Από τα μέσα του Φεβρουαρίου και μετά οι άνεμοι γίνονται Ν.Δ., πράγμα που σημαίνει ότι θα έχουμε χιόνι στα δικά μας τα βουνά για λίγο όμως καιρό, γιατί ο Μάρτης θα είναι καλός όπως και το πρώτο δεκαήμερο του Απριλίου. Το Πάσχα παρ’ όλο που είναι νωρίς θα έχουμε καλό καιρό. Μετά ο καιρός ανακατεύεται.

Για την περίοδο των Χριστουγέννων τι προβλέπετε;

Για τα Χριστούγεννα, δεν το έχω στο νου μου αυτή τη στιγμή, αλλά μπορώ να σου πω ότι εκεί γύρω στις 13, 14, 15, Δεκεμβρίου θα χιονίζει για μιάμιση μέρα.

Είστε σίγουρος;

Όλα αυτά τα έχω γραμμένα. Ποιος τολμάει να τα γράψει από τον Αύγουστο, αν δεν είναι σίγουρος; Θα έπρεπε να είμαι τρελός για να σου λέω πράγματα που δεν είμαι σίγουρος ότι θα επαληθευτούν. Κάνω πρόβλεψη ότι ο Μάιος θα είναι φυσιολογικός με τις βροχές του και τις καλές μέρες του. Έχω γραμμένο έναν κακό Ιούνιο. Θα είναι πολύ κακός, χειρότερος από τον φετινό. Προβλέπω χαλάζια, δυνατές βροχές και αυτό δε θα είναι καλό για τις καλλιέργειες. Ο Ιούλιος θα είναι καλός.

Χρησιμοποιείτε κάποια όργανα για να κάνετε τις μετρήσεις σας; Την κατεύθυνση του ανέμου π.χ. πώς την αντιλαμβάνεστε;

Όχι δεν χρησιμοποιώ κανένα όργανο. Μια κλωστή κρεμάω πάνω από μια ντοματιά και βλέπω την κατεύθυνση του ανέμου.

Εσείς κ. Ζούμπο, σε ποιον θα παραδώσετε τη γνώση και την εμπειρία σας;

Α, έχω τον εγγονό μου. Τον παίρνω πάντα μαζί μου. Του μαθαίνω να αγαπάει τη φύση, να μη τη φοβάται. Πιάνει τα έντομα, τα σκουλήκια και δε σιχαίνεται. Ξέρει και ξεχωρίζει τα λαχανικά, πώς καλλιεργείται το αμπέλι, πώς γίνεται το κρασί. Ξεχωρίζει τους αστερισμούς και είναι μόνο προνήπιο.
Ξέρει όλους τους ανέμους… Του δείχνω τα αστέρια, τους αστερισμούς, τις φάσεις της σελήνης. Με απλό τρόπο βέβαια. Γενικά τον προετοιμάζω.

Τα αστέρια και οι αστερισμοί στέλνουν μηνύματα για τον καιρό;

Για τον καιρό όχι. Στέλνουν άλλα μηνύματα. Μπορώ και χωρίς να φοράω ρολόι ανάλογα με τη θέση των αστερισμών να σας πω τι ώρα είναι ακριβώς. Αν τον Αύγουστο ο αστερισμός των Πλειάδων βρίσκεται πάνω από το Αμμοχώρι τότε η ώρα είναι 4.30 πρωινή.

Η συμπεριφορά των φυτών, ζώων και των πτηνών δίνει μηνύματα;

Βεβαίως και δίνει. Αν παρατηρήσετε το Φθινόπωρο τις πανύψηλες λεύκες να έχουν «κουκούλα» δηλαδή να κρατάνε στην κορφή τα φύλλα τους, αυτό σημαίνει ότι ο χειμώνας είναι «πίσω». Το αντίθετο σημαίνει ότι θα έχουμε νωρίς Χειμώνα, ότι ο Χειμώνας είναι «μπροστά». Αυτές τις μέρες, δεν ξέρω αν το προσέξατε, από την περιοχή μας πέρασαν σμήνη από φάσες και μαυροπούλια. Εκατομμύρια μαυροπούλια. Έπεσαν με τα μούτρα στο αμπέλι και κόντεψαν να μου φάνε όλα τα κλήματα Αυτό σημαίνει ότι έρχεται κρύο και τα πουλιά μετακινούνται νοτιότερα. Το ίδιο συμβαίνει και με τις μπεκάτσες. Εκείνο όμως που μου δίνει στοιχεία αδιάψευστα είναι το σαλιγκάρι. Αν δεις έστω και με θερμοκρασία 25ο την είσοδο του κέλυφούς του φραγμένη με έναν ας το πω μανδύα, αυτό σημαίνει ότι τις επόμενες ημέρες ο καιρός χαλάει. Πολλές φορές ο μανδύας αυτός είναι διπλός, πράγμα που σημαίνει ότι οι θερμοκρασίες που θα ακολουθήσουν θα είναι πολύ χαμηλές.

Πώς, με ποιον τρόπο αντιλαμβάνεται το ταπεινό σαλιγκαράκι και μάλιστα πολύ πριν, αυτό που εμείς τα νοήμονα όντα δεν μπορούμε να το αντιληφθούμε;

Το σαλιγκάρι είναι ένα θαύμα της φύσης. Άλλωστε, μελετώντας τη φύση αντικρίζεις μεγάλα και μικρά θαύματα. Αν ήμουν νεότερος θα ήθελα να σπουδάσω βιολόγος. Η φύση είναι η μεγάλη δασκάλα. Αρκεί να έχεις την υπομονή να δεις, να ακούσεις και να αντιληφθείς τα μηνύματά της. «Ο έχων οφθαλμούς ορά και ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω».

Ζώντας κοντά στη φύση μελετώντας και ερμηνεύοντας τα σημάδια της, έχετε διακρίνει αυτό που λέμε… την παρουσία του Θεού;

Πιο κοντά στο Θεό δεν έχω έρθει, ούτε τον έχω δει όπως διατείνονται πολλοί, ούτε του έχω μιλήσει. Μπορώ όμως να σας πω υπέρ ποίου προσεύχεται ο ιερέας κάθε Κυριακή στην εκκλησία. Λέει: «Υπέρ ευκρασίας αέρος, ευφορίας των καρπών της γης και καιρών ειρηνικών του Κυρίου δεηθόμεν» που σημαίνει να είναι υγιής ο αέρας.

Αυτός που το έγραψε 1500 χρόνια πριν, τι ήξερε για τον αέρα;

Τα πάντα μεταφέρονται με τον αέρα. Φύτεψα ντομάτες φέτος και δεν έφαγα ούτε μία, γιατί πλάκωσε ο περονόσπορος ο οποίος μεταφέρεται με τον αέρα και ξεράθηκαν όλες. Ποιος με διασφαλίζει εμένα που υποτίθεται ότι καλλιεργώ βιολογικά, από τη γύρη των μεταλλαγμένων του γείτονα, που μεταφέρεται με τον αέρα στα δικά μου φυτά; Κανένας. Ας δεηθόμεν λοιπόν, «Υπέρ ευκρασίας αέρος, ευφορίας των καρπών της γης και καιρών ειρηνικών».

Σας ευχαριστώ πολύ κ.Ζούμπο για την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση…

Terra Greca - Μεταποίηση Αγροτικών Προϊόντων - Φλώρινα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *