Ευάγγελος Ιωαννίδης - Δικηγόρος

Συνέντευξη με τον Ιωαννίδη Βαγγέλη (Δικηγόρο) με θέμα την ιστορική περίοδο της παρουσίας Γαλλικών Στρατευμάτων στον Ν. Φλώρινας (Β’ Μέρος)

Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΗΧΩ Φλώρινας στις 02 Νοεμβρίου 2011.

Πρόσωπα & Ιδέες - Αυγή Κύρκου

Β’ Μέρος

(συνέχεια από το Α’ Μέρος)

Όντως ήταν αιώνες μπροστά οι Γάλλοι…

Πρέπει να σας πω ακόμα ότι οι κάτοικοι του Ξινού Νερού, από τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, χάρη στους Γάλλους ήρθαν σε επαφή με τις νέες τεχνολογίες της εποχής, δηλαδή με τον κινηματογράφο.

Το βωβό κινηματογράφο;

Μάλιστα! Κάθε Σάββατο απόγευμα οι Γάλλοι στρατιώτες, σε υπαίθρια προβολή, στην κεντρική πλατεία του χωριού, προέβαλλαν ταινίες της εποχής.

Συνέντευξη Β. Ιωαννίδης (Δικηγόρος)

Είχε πολλούς κατοίκους το Ξινό Νερό εκείνη την εποχή;

Πολλούς περισσότερους από σήμερα. Επί Οθωμανικής αυτοκρατορίας ήταν το Διοικητικό Κέντρο της περιοχής. Ήταν το κεφαλοχώρι της περιοχής. Η ανάπτυξη του Αμυνταίου αρχίζει να γίνεται κυρίως μετά το 1912. Θα σας δώσω αποσπάσματα για το πώς γίνονταν αυτές οι προβολές…

Ίσως να μην ήταν και τόσο αθώο αυτό. Ίσως να ήταν μια προσπάθεια προσηλυτισμού των κατοίκων…

Όντως δεν ήταν και τόσο αθώο γιατί έδειχναν και τα επίκαιρά τους και περνούσαν τα δικά τους μηνύματα. Ήταν ένας τρόπος καθαρής προπαγάνδας. Αυτό συμβαίνει στις πολεμικές διαδικασίες. Εμείς να κρατήσουμε το εξής: Το Ξινό Νερό που αυτήν την εποχή είναι έτη φωτός μακριά από τον πολιτισμό, ξαφνικά βλέπει κάθε Σάββατο κινηματογράφο. Επίσης έχουμε και την έλευση καθολικού ιερέα. Όχι τόσο από την πλευρά των Γάλλων, όσο από αυτήν των Ιταλών.

Οι κάτοικοι πώς το δέχτηκαν;

Έγιναν προσπάθειες προσηλυτισμού. Τα παιδιά συγκεντρώνονταν και κάνανε μαθήματα. Κάτι σαν κατηχητικό. Διδάσκονταν τα παιδιά από τον καθολικό ιερέα κάποια πράγματα. Μάθαιναν για παράδειγμα, το Γαλλικό Εθνικό Ύμνο, τον Ιταλικό Εθνικό Ύμνο και όπως μου έχει ομολογήσει παππούς σε συνέντευξη, μάθαιναν το Άβε Μαρία. Το ξέρανε από έξω και το ψέλνανε σε όλες τις γιορτές και τις εκδηλώσεις.

Προφανώς με αυτόν τον τρόπο διδάσκονταν και τη Γαλλική. Όταν, πριν από χρόνια υπηρετούσα στο Μεσοχώρι, μου είχε κάνει εντύπωση το γεγονός ότι πολλοί παππούδες μιλούσαν Γαλλικά. «Τα ξέρουμε από τους Γάλλους», μου είχανε πει.

Βέβαια, ακόμα και αυτοί που εργάζονταν στο σιδηροδρομικό σταθμό ή αλλού για λογαριασμό των Γάλλων, είχαν μάθει τη γλώσσα. Ο παππούς που σας έλεγα ότι συνομίλησα μαζί του, μου απήγγειλε όλο το Άβε Μαρία από έξω. Να σημειωθεί ότι οι κάτοικοι ήταν πάμφτωχοι, σε άθλια κατάσταση…

Οπότε και ευάλωτοι στην προπαγάνδα και τον προσηλυτισμό…

Ευάλωτοι… ναι… ως ένα σημείο… γιατί στο θρησκευτικό κομμάτι, με βάση τα συμπεράσματα που βγαίνουν από την έρευνα, οι κάτοικοι δεν ενέδωσαν, όπως έγινε σε άλλες περιοχές της Μακεδονίας.

Σε ποιες περιοχές;

Στο Κιλκίς, στη Γουμένισσα, όπου έχουμε καθολικά και προτεσταντικά κινήματα, πριν ακόμα ξεσπάσει ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος. Στις περιοχές αυτές έχουμε προσηλυτισμό άγριο, ενταγμένο όμως στην Πανσλαβική προπαγάνδα. Ο προσηλυτισμός που γίνεται εδώ είναι ήπιος, υποδόριος θα έλεγα, και δεν έχει τα αναμενόμενα από τους καθολικούς αποτελέσματα. Αφήνει όμως τα σημάδια του και αυτά είναι η γλώσσα, οι προσευχές και τα τραγούδια, που σας ανέφερα προηγουμένως.

Η θρησκεία ανέκαθεν – πόσο μάλλον την περίοδο εκείνη – είναι αυτό που χαρακτηρίζει τους λαούς της Μακεδονίας. Είναι στοιχείο που ενώνει και ταυτόχρονα διαφοροποιεί… Με αυτό σαν δεδομένο δεν ήταν και το ευκολότερο πράγμα να ασκήσεις και μάλιστα με τη βία προσηλυτισμό.

Συμφωνώ! Οι Γάλλοι φρόντιζαν με τον πολιτισμό να επιβάλλουν την πολιτική τους. Ας πούμε η παρουσία των Γάλλων συνδέεται άμεσα και με τα κρασιά.

Με ποιον τρόπο;

Διαπιστώνουν ότι εδώ έχουμε μία ποικιλία σταφυλιού, ντόπια παραδοσιακή, τις ονομαζόμενες στη διάλεκτο «ποπόλκες». Ο Ντεσπερέ, διαπιστώνει τις δυνατότητες αυτής της ποικιλίας και στέλνει δείγματα κρασιού για ανάλυση στη Γαλλία. Στέλνει φυτά της συγκεκριμένης ποικιλίας στη Γαλλία και εισάγει Γαλλικές ποικιλίες στην περιοχή.

Έδειχναν ενδιαφέρον για την περιοχή…

Σε τι αποσκοπούσε το ενδιαφέρον τους δεν είναι της ώρας να το αναλύσουμε, όμως οι κάτοικοι, πάμφτωχοι όπως είπαμε, μάλλον περνούσαν καλά. Να φανταστείτε υπήρχε μια περιοχή όπου οι Γάλλοι πήγαιναν και έβγαζαν τα ρούχα τους. Είχαν τη συνήθεια να αλλάζουν κάθε εβδομάδα τα ρούχα τους σ’ ένα συγκεκριμένο σημείο και να τα αφήνουν εκεί. Κάθε εβδομάδα έπαιρναν καινούρια…

Θέλετε να πείτε ότι δεν έπλεναν ποτέ τα ρούχα τους;

Ποτέ. Άλλαζαν και φορούσαν καινούρια. Φανταστείτε πόσο έντονος ανεφοδιασμός υπήρχε. Πήγαιναν λοιπόν οι χωρικοί, έπαιρναν τα άπλυτα ρούχα, τα έπλεναν και είχαν έτσι καινούρια ρούχα, γαλλικά. Επίσης οι Γάλλοι τροφοδοτούσαν τον κόσμο και με τρόφιμα και άλλα εφόδια. Επίσης, κάτι που πρέπει να ειπωθεί, είναι ότι εκείνη την περίοδο είχαμε και την επιρροή με τα «χάλκινα».

Εννοείτε τη μουσική;

Ακριβώς αλλά αυτό δε συμβαίνει μόνο στο Ξινό Νερό, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή.

Τι είδους επιρροή; Είχα την εντύπωση ότι τα «χάλκινα» είναι ντόπια παραδοσιακά όργανα…

Δεν μπορώ να πω ότι δημιουργήθηκε κάποια μπάντα από τους Γάλλους, δεν έχω δηλαδή τέτοια στοιχεία… Από την εποχή εκείνη όμως αρχίζει να διαμορφώνεται αυτή η παράδοση με τα χάλκινα. Ξεκινάει αυτό από τα στρατεύματα της ΑΝΤΑΝΤ και κυρίως από τους Σέρβους, που έχουν προωθημένα τα «χάλκινα» και τους Γάλλους με τις τρομπέτες. Στα διάφορα χωριά όπου είναι εγκατεστημένες οι δυνάμεις της ΑΝΤΑΝΤ, οι τοπικές κοινωνίες αρχίζουν να μιμούνται αυτό το είδος μουσικής και αρχίζουν να αποδίδουν τους παραδοσιακούς ήχους με τα «χάλκινα»…

«Χάλκινα» δεν υπήρχαν στην περιοχή;

Όχι υπήρχαν οι γκάιντες, τα νταούλια, αλλά τα χάλκινα εντάσσονται από τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και ο κόσμος ταυτίζεται τόσο πολύ, που σήμερα να αποτελούν στοιχείο και της δικής μας παράδοσης.

Μου κάνει εντύπωση γιατί αναπτύσσεται τόσο πολύ το Ξινό Νερό και όχι το Αμύνταιο. Η μεταξύ τους απόσταση είναι πολύ μικρή…

Το Ξινό ήταν ο πυρήνας γιατί τους εξυπηρετούσε πολλαπλώς. Όσο για την απόσταση που αναφέρατε… Σήμερα η απόσταση, ναι, είναι μικρή. Τότε όμως ήταν αλλιώς τα πράγματα. Να φανταστείτε ότι το Ξινό Νερό συνδέονταν με το Αμύνταιο μέσω Ροδώνος και φυσικά όχι με δρόμους σαν αυτούς που έχουμε σήμερα. Μιλάμε για άθλιους καρόδρομους, σε ολόκληρη την περιοχή του Νομού. Αμάξια φυσικά και δεν υπάρχουν. Τέτοια διαθέτουν μόνο οι αξιωματικοί του στρατού, αλλά και αυτά δυσκολεύονται να κινηθούν. Υπάρχουν φωτογραφίες που δείχνουν αμάξια σε πομπή προς Φλώρινα να έχουν ανατραπεί. Οι δρόμοι μετατρέπονται με την παραμικρή βροχή σε λασπόδρομους. Οι απλοί άνθρωποι μετακινούνταν με τα πόδια, τα άλογα και τα κάρα.

Είναι όμως η μεταβατική περίοδος αυτή όπου σιγά – σιγά το Αμύνταιο αρχίζει να αναπτύσσεται και να χάνει την αίγλη το Ξινό Νερό…

Έτσι ακριβώς συμβαίνει. Αλλά αυτό δε γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη. Είναι μια διαδικασία σταδιακή. Φανταστείτε και τούτο: Η λαϊκή αγορά που γίνεται σήμερα στο Αμύνταιο, τότε γινόταν στο Ξινό Νερό.

Αυτό για το οποίο πρέπει να τους χρωστάμε χάρη είναι τα σημαντικά έργα οδοποιίας και τις γέφυρες, όπως αυτή του Αρμενοχωρίου, που κατασκεύασαν.

Όντως τα έργα οδοποιίας είναι σημαντικά και έχω συγκεντρώσει πολλά στοιχεία γι’ αυτό το κομμάτι, αλλά μη γελιέστε, ό,τι έγινε, έγινε κυρίως για την εξυπηρέτηση των αναγκών του μετώπου. Ήταν τραγικά δύσκολο να μετακινείται ένας τόσο μεγάλος αριθμός στρατιωτών από Θεσσαλονίκη στην έκταση αυτή του μετώπου. Η πρώτη διάνοιξη με τα μηχανικά μέσα της εποχής του δρόμου Θεσσαλονίκης- Φλώρινας μέσω Κέλλης έγινε από τους Γάλλους. Μπορούμε δε να πούμε ότι είναι οι Γάλλοι που βγάζουν, οδικά, από την απομόνωση τη Φλώρινα αλλά και το Μοναστήρι. Γιατί αργότερα όλοι θα επωφεληθούν από αυτόν τον πλούτο έργων υποδομής που δημιουργούνται από τους Γάλλους. Αλλά ό,τι γίνεται, γίνεται για να μεταφερθούν τα στρατεύματα, ο οπλισμός, και πάντα με στόχο το βόρειο «Μακεδονικό Μέτωπο».

Όπου, αν δεν κάνω λάθος, έχουμε τη φονική Μάχη του Καϊμακτσαλάν.

Τη φονική μάχη του Καϊμακτσαλάν, που ήταν – κατά τη γνώμη μου – για τους Σέρβους μια μάχη τιμής. Βρίσκονταν – όπως έπρεπε άλλωστε στην πρώτη γραμμή – οι σερβικές μονάδες. Όμως ήταν τόσο ισχυρές οι βουλγαρικές δυνάμεις οι οποίες είχαν αναπτυχθεί εκεί και είχανε τόσο ισχυρές δυνάμεις πυροβολικού, οπότε στην προσπάθειά τους οι Σέρβοι, να ανέλθουν στο βουνό, στα 2.522 μέτρα, για να φτάσουν στο ύψωμα του Προφήτη Ηλία και να το καταλάβουν, αποδεκατίζονται από τα πυκνά πυρά. Στην κορυφή του Βόρα βρίσκεται στο όριο των συνόρων μας σήμερα η πολύ όμορφη εκκλησία των Σέρβων.

Οι Βούλγαροι δηλαδή τους χτυπούσαν από ψηλά καθώς προσπαθούσαν να ανέβουν στην κορφή…

Ναι και για να φτάσουν τελικά πάνω αποδεκατίζονταν. Είχαν τεράστιες απώλειες, γι’αυτό και η εκκλησία του Προφήτη Ηλία, έχει ενσωματωμένα στην τοιχοποιία της οστά Σέρβων, καθώς και ο περίβολός της έχει ενσωματώσει οβίδες από εκείνη την ιστορική μάχη…

Τι μου λέτε;

Δεν έχετε πάει;

Την έχω ακουστά την εκκλησία αλλά δεν έτυχε να πάω ποτέ…

Εγώ έχω ανέβει δύο φορές και ευχαρίστως αν χρειαστεί θα ξανανέβω. Από εκεί ψηλά εποπτεύεις όλη την κοιλάδα της Μακεδονίας, του Αξιού, βλέπεις μέχρι τη Θεσσαλονίκη, μέχρι τον Όλυμπο κάτω. Το Καϊμακτσαλάν είναι το τρίτο ψηλότερο βουνό της χώρας μας.

Και στρατηγικό σημείο…

Στρατηγικότατο! Γι’ αυτό και τέτοια η μανία των Βουλγάρων, γιατί εποπτεύανε όλη τη λεκάνη της Μακεδονίας…

Τελικά οι Σέρβοι, παρά τις μεγάλες απώλειες καταφέρνουν να πάρουν το ύψωμα…

Τελικώς, η επιχείρηση αντεπίθεσης των Σέρβων προς το Βουλγαρικό μέτωπο εξαπολύθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου του 1916, με το νέο ημερολόγιο. Η συνέχεια ήταν εξαιρετικά δύσκολη. Λόγω του γυμνού εδάφους, παρείχε τέλεια σκόπευση στα Βουλγαρικά πυροβόλα. Επίσης, πρέπει να σας πω πως, οι οχυρώσεις στο Καϊμακτσαλάν είχαν γίνει με την καθοδήγηση Γερμανών αξιωματικών, οι οποίοι ήταν οι καλύτεροι στον κόσμο τότε. Περιελάμβαναν διπλές σειρές χαρακωμάτων, ενισχυμένες με πυροβολαρχίες, ολμοβόλα και διάσπαρτες φωλιές πολυβόλων… Φανταστείτε για τί κατάσταση μιλάμε!

Τους θέριζαν κανονικά…!

Επίσης, τα βουλγαρικά πυροβόλα προωθούνται με βοϊδάμαξες, στις παρυφές του δυτικού Καϊμακτσαλάν (Βόρα) κοντά στη Βεύη. Μετά από τριήμερη μάχη η σερβική μεραρχία Ντρίνα με την υποστήριξη του Γαλλικού πυροβολικού κατέλαβε επιτέλους την κορυφή Προφήτης Ηλίας, έχοντας όμως υποστεί βαρύτατες απώλειες. Μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου όμως, η μάχη συνεχίζεται με διαδοχικές ανακαταλήψεις, οπότε και ο Προφήτης Ηλίας κυριεύεται οριστικά από τους Σέρβους. Ήταν μια Πύρρειος νίκη του σερβικού στρατού. Θα παραθέσω απόσπασμα από το βιβλίο «THE STORY OF THE SALONICA ARMY», του Βρετανού ανταποκριτή G. Ward Price, 1919, για να καταλάβετε τι συνέβη: «…Παντού έβλεπα νεκρούς Σέρβους και σκοτωμένα μουλάρια. Οι περισσότεροι ήσαν κομματιασμένοι. Είχαν χτυπηθεί από όλμους του Βουλγαρικού πυροβολικού που έβαλλε από ψηλά. Τα βοηθητικά τμήματα, τους συγκέντρωναν στην άκρη του δρόμου, για να μεταφερθούν προς ταφή…».

Οι Βούλγαροι εγκαταλείπουν;

Υποχωρούν λίγα χιλιόμετρα βορειότερα, στη βαθειά χαράδρα του Μορίοβο, όπου και οργανώνονται σε νέες αμυντικές θέσεις.

Την περίοδο που έχουμε τις συρράξεις αυτές στο Καϊμακτσαλάν, πώς έχουν τα πράγματα στην περιοχή μας;

Στην περιοχή μας δύο Γαλλικές μεραρχίες και μία ταξιαρχία Ρώσων, επιτίθενται κατά των Βουλγάρων, απελευθερώνοντας τη Βεύη και τη Φλώρινα.

Οι Μάχες γίνονται ταυτόχρονα με τις επιχειρήσεις στο Καϊμακτσαλάν;

Κρατάνε οι σύμμαχοι τη γραμμή του Καϊμακτσαλάν σαν κύρια γραμμή μετώπου και δυτικά, οι Γάλλοι με τους Ρώσους οδεύουν προς Φλώρινα εκδιώκοντας τους Βούλγαρους. Οι Βούλγαροι όμως λίγο βορειότερα, στον ποταμό Εριγώνα, είχαν σειρές χαρακωμάτων καλά οργανωμένων, που δύσκολα μπορούσαν να σπάσουν. Ο επί κεφαλής της συμμαχικής δύναμης, ο οποίος ήρθε και στο Ξινό Νερό, ο Γάλλος στρατηγός Κορντονιέ, διέταξε την κατά μέτωπο επίθεση χωρίς όμως επαρκή υποστήριξη του πυροβολικού, με αποτέλεσμα να γίνουν φονικές μάχες στη γραμμή Φλώρινας- Μοναστηρίου – Εριγώνα, που στοίχισαν τη ζωή σε 2.000 συμμάχους.

2.000 νεκροί! Τεράστιος αριθμός! Τώρα αντιλαμβάνομαι και την ύπαρξη τόσων πολλών νοσοκομείων στο Ξινό Νερό. Ο απολογισμός της μάχης του Καϊμακτσαλάν ποιος ήταν;

5.000 Σέρβοι νεκροί. Θεωρήθηκε η μάχη του Καϊμακτσαλάν, η εκατόμβη των Σέρβων. Ήτανε μια φοβερή ανθρωποθυσία σε υψόμετρο 2.500 μέτρων. Τη μοναδική μάχη χαρακωμάτων σε τέτοιο υψόμετρο στην Ευρώπη. Υπήρξε μια άσκοπη αιματοχυσία, κατά την κρίση πολλών στρατιωτικών, για τους συμμάχους και ιδιαίτερα για τους Σέρβους, γιατί ο αντικειμενικός σκοπός, που ήταν η διάσπαση του Μακεδονικού Μετώπου δεν επετεύχθη τότε.

Γι’ αυτό και χαρακτηρίσατε τη Νίκη των Σέρβων πύρρειο;

Ναι. Θα σας πως το εξής χαρακτηριστικό… Κάθε χρόνο έρχεται εκπρόσωπος της σερβικής κυβερνήσεως και καταθέτει στεφάνι, το οποίο κρατείται και φυλάσσεται μέσα στο χώρο της εκκλησίας, με τα σερβικά εθνικά χρώματα.

Τελικά, πότε γίνεται η διάσπαση του «Μακεδονικού μετώπου»;

Η διάσπαση, παρά τις φονικές μάχες, δεν επετεύχθη. Θα επιτευχθεί, όσο κι αν εκπλήσσεστε, δύο ολόκληρα χρόνια αργότερα. Μετά από αλλεπάλληλες φονικές μάχες χαρακωμάτων, η τελική νίκη θα έρθει το Σεπτέμβριο του ’18, δύο μήνες προ της λήξεως του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, οπότε οι Βούλγαροι παραδίδονται.

Τι αντίκτυπο είχαν αυτές οι μάχες, που δίνονταν εδώ στην περιοχή, στους αντιπάλους;

Ο αντίκτυπος ήταν, ότι οι Γερμανοί αναγκάστηκαν να στείλουν δυνάμεις από το Δυτικό Μέτωπο, για να ενισχύσουν τους Βουλγάρους. Να προσθέσω εδώ πως, επειδή οι απώλειες και της γαλλορωσικής στρατιάς, που έδρασε στα δυτικά του Καϊμακτσαλάν, δηλαδή προς Φλώρινα και Μοναστήρι, υπήρξαν τραγικές και πολύ μεγάλες, ο Κορντονιέ με απόφαση της Ανώτατης Γαλλικής διοικήσεως, αντικαταστάθηκε από το στρατηγό Λεμπλουά, διοικητή της 57ης γαλλικής μεραρχίας.

Το Μοναστήρι πότε απελευθερώνεται από τους Βουλγάρους;

Καθ’ όλη τη διάρκεια του Οκτωβρίου και του Νοεμβρίου του ’16 συνεχίζονται οι εκτεταμένες συγκρούσεις στο μέτωπο του Μοναστηρίου. Όλα αυτά κάτω από άθλιες συνθήκες, ομίχλη, βροχή, χιόνια, δρόμοι ανύπαρκτοι. Τελικά οι συμμαχικές δυνάμεις απελευθερώνουν το Μοναστήρι από τη γερμανοβουλγαρική κατοχή στις 11 Δεκεμβρίου του 1916. Την ημέρα εκείνη, ο στρατηγός Σαράιγ, εξαιτίας της κόπωσης των στρατευμάτων, διέταξε παύση των εχθροπραξιών λόγω και του χειμώνα.

Ξέρετε τι σκέφτομαι αυτήν τη στιγμή; Στην ουσία η περιοχή απελευθερώνεται από έναν κατακτητή για να παραδοθεί σε έναν άλλον…

Όχι και θα σας πω γιατί. Γιατί έχουμε και τη συμμετοχή των ελληνικών δυνάμεων αλλά και γιατί οι Γάλλοι έχουν σαν κεντρομόλο ιδέα ότι, αυτά τα εδάφη ανήκουν στην Ελληνική διοίκηση.

Στα μέρη που απελευθερώνουν εγκαθιστούν ελληνική διοίκηση;

Κοιτάξτε, αποκαθιστούν τη διοίκηση όπου εισέρχονται, εκδιώκοντας τους εισβολείς Βουλγάρους. Εγκαθιστούν μεν Γάλλους φρούραρχους – εντάξει δεν είναι και τόσο αθώα τα πράγματα, πάντα και για τα δικά τους συμφέροντα γίνονται αυτά – αλλά οι ευνοημένοι είμαστε εμείς, η αδύναμη πλευρά, η οποία εγκαθιστά και αυτή τις διοικήσεις της σε επίπεδο Δημάρχων, Νομαρχών. Άρα η Ελλάδα αποκαθιστά την τρωθείσα ύπουλα από τους Βουλγάρους εθνική ακεραιότητά της.

Η Ελλάδα του Βενιζέλου, γιατί έχουμε κατά κάποιον τρόπο δυο Ελλάδες, ή μια Ελλάδα χωρισμένη στα δύο.

Έχουμε μία Ελλάδα χωρισμένη στα δύο μετά την κινηματική ενέργεια του Βενιζέλου. Πρωτίστως λοιπόν αποκαθίσταται η ελληνική κυριαρχία δια των μονάδων, που δημιούργησε το κίνημα της Θεσ/νίκης και μετέπειτα η εν συνόλω Ελλάδα αποκαθιστά την κυριαρχία της στην περιοχή. Αυτό συμβαίνει, μετά την εκδίωξη το ’17, του βασιλιά Κωνσταντίνου με τον επαίσχυντο ναυτικό αποκλεισμό του κράτους των Αθηνών από τους Γάλλους. Είναι η σκοτεινή πτυχή της παρουσίας τους.

Όταν λέτε ναυτικό αποκλεισμό;

Είχαν διατάξει οι Γάλλοι, από το 1916 ακόμα, το ναυτικό αποκλεισμό των Αθηνών και δημιούργησαν ανθρωπιστική κρίση τεραστίων διαστάσεων. Τέτοια κρίση έζησε η Αθήνα μόνο επί κατοχής των Γερμανών. Οι Γάλλοι δημιούργησαν επισιτιστική κρίση. Οι άνθρωποι λιμοκτονούσαν, πέθαιναν στους δρόμους. Στην ουσία δημιούργησαν λιμό. Το αποτέλεσμα ήταν, να εξωθήσουν ακόμα και τους αντιπάλους του τότε βασιλιά Κωνσταντίνου, να γίνουν θαυμαστές του.

Εννοείτε ότι, ακόμα και οι Βενιζελικοί, ή έστω και αυτοί που δε συμπαθούσαν τον βασιλιά Κωνσταντίνο, στο κράτος των Αθηνών, αρχίζουν να στρέφονται εναντίον των Γάλλων, οι οποίοι στηρίζουν και προωθούν τον Βενιζέλο.

Βεβαίως και ορισμένοι από αυτούς! Γιατί με μία προβοκάτσια, που οργάνωσαν οι Γαλλικές μυστικές υπηρεσίες, στις 10 Σεπτεμβρίου του 1916 στον περίβολο της Γαλλικής Πρεσβείας στην Αθήνα, όπου έβαλαν δήθεν φανατικούς Κωνσταντινικούς, οι οποίοι στην πραγματικότητα ήταν 20 Κρήτες φανατικοί Βενιζελικοί, αδρά πληρωμένοι, να φωνάξουν στον περίβολο της Γαλλικής πρεσβείας «Ζήτω ο βασιλιάς Κωνσταντίνος. Ζήτω η Γερμανία» και να ρίξουν μπαλωθιές. Αυτό έγινε τη νύχτα, την ώρα της συνεδρίασης των τριών πρεσβευτών, των συμμάχων της ΑΝΤΑΝΤ.

Όλο αυτό δηλαδή ήταν καθοδηγημένο από τους Γάλλους. Αλλά γιατί; Τι ήθελαν να πετύχουν;

Ήθελαν να δημιουργήσουν θέμα πολιτικό στην Ελλάδα και να εξωθήσουν τα πράγματα προς την έξοδο του Κωνσταντίνου από τη χώρα και την πτώση του από το θρόνο.

Οπότε;

Οπότε, ο τότε πρωθυπουργός Αλέξανδρος Ζαΐμης – διορισθείς από τον βασιλιά ενάντια στη λαϊκή θέληση, όπως είχε εκφραστεί από τις εκλογές του 1915 – παρ’ ότι πήγε ο ίδιος και ζήτησε συγγνώμη από τους Γάλλους και από τους πρεσβευτές των τριών δυνάμεων, Γάλλους Άγγλους και Ρώσους και παρ’ ότι πήγε και ο Έλληνας πρεσβευτής Ρωμανός στο Παρίσι και ζήτησε συγγνώμη εκ μέρους της κυβέρνησης των Αθηνών, της Κωνσταντινικής διοίκησης, αυτή δεν έγινε δεκτή. Το αποτέλεσμα; Τα Γαλλικά στρατεύματα αποβιβάστηκαν στην Αθήνα και 25 Ναύτες εγκαταστάθηκαν, δια της βίας, στον περίβολο της Γαλλικής Πρεσβείας και κηρύχτηκε γενικός ναυτικός αποκλεισμός.

Με αποτέλεσμα να επέλθει η επισιτιστική κρίση που αναφέρατε προηγουμένως. Ήταν σαν να κατέκτησαν οι Γάλλοι το κράτος των Αθηνών. Τελικά αίρεται ο αποκλεισμός;

Όχι! Η άσκοπη ανθρωποθυσία, λόγω της επισιτιστικής κρίσης συνεχίζεται. Οι άνθρωποι οργίζονται και στρέφονται έτι περαιτέρω κατά των Γάλλων…

Όπως υπό Γερμανικής κατοχής.

Ακριβώς! Γίνονται φοβερές ακρότητες. Επί μήνες δεν εισάγονται τρόφιμα. Ώσπου στις 31 Δεκεμβρίου του 1916 ο Κωνσταντίνος αποδέχεται όλους τους όρους των συμμάχων της ΑΝΤΑΝΤ και μόνον όταν διενεργείται η τελετή υποταγής από τον ελληνικό στρατό σταματά ο αποκλεισμός. Ο Ελληνικός στρατός ζήτησε με ταπεινωτικό τρόπο συγγνώμη από τις δυνάμεις της ΑΝΤΑΝΤ.

Ο στρατός ζήτησε συγγνώμη από τις δυνάμεις της ΑΝΤΑΝΤ; Πώς;

Έγινε σε συγκεκριμένη τελετή στο Ζάππειο. Η απαίτησή τους ήταν, να παρελάσει ο Ελληνικός στρατός με τα επίσημα εμβλήματά του και τις σημαίες του, σε στάση υποταγής των σημαιών.

Δηλαδή μεσίστιες;

Όχι ακριβώς. Οι σημαίες μας έπρεπε να έχουν κλίση προσκυνημένη, μπροστά στις σημαίες των δυνάμεων της ΑΝΤΑΝΤ.

Αυτό έγινε για να μειωθεί το κύρος του Κωνσταντίνου και να προωθηθούν τα σχέδια του Βενιζέλου;

Ο όρος που τέθηκε σε εφαρμογή μετά από την ταπεινωτική αυτή κίνηση ήταν, η απομάκρυνση των Ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων από την Ήπειρο και τη Θεσσαλία, που ανήκαν ακόμη στο κράτος των Αθηνών, με την εγγύηση των Γάλλων και των άλλων συμμαχικών δυνάμεων, ότι δε θα επεκταθεί το κίνημα της «Εθνικής Άμυνας» στις θέσεις, που θα εγκατέλειπε ο Ελληνικός Στρατός και ο στρατός θα μπορούσε, να διαθέτει ισχυρές μονάδες, μόνο κάτω από τον Ισθμό της Κορίνθου.

Δηλαδή όλος ο Ελληνικός στρατός της νομότυπης διοικήσεως του βασιλιά Κωνσταντίνου τότε, συγκεντρώθηκε στην Πελοπόννησο. Και ο Βενιζέλος; Τι έκανε ο Βενιζέλος;

Ο Βενιζέλος ήταν γνώστης αυτών των συμβάντων.

Και τα ανεχόταν;

Βεβαίως, γιατί συνέφεραν την τακτική του. Δεν είναι αμέτοχος ο Βενιζέλος της σκληρής αντιμετωπίσεως που επεφύλαξαν οι Γάλλοι σε όλη αυτήν τη διαδικασία. Υπάρχουν επίσημα τηλεγραφήματα του Βενιζέλου, που αποδεικνύουν το τι εντολές δίνουν και παίρνουν και πώς αντιδρούν οι βενιζελικοί και πώς συνεργάζονται με τους Γάλλους, στα έκτροπα που αφορούν τη Φλώρινα, τα Γρεβενά και την Κοζάνη.

(συνεχίζεται…)

Τέλος Β’ Μέρους

(Δείτε το Α’ ΜέροςΓ’ Μέρος της συνέντευξης)

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *