Ποίηση - Καπνός

«Τι αιώνα κάνει έξω;» ή «Στήβεν Χοκινγκ, ο άνθρωπος που αγάπησε το Σύμπαν, μέρος β'» – ΗΧΩλόγιο

«Θαυμάσια θα ήταν αν ήμουν ικανός –έστω και με σημάδια λάθους– να έγραφα μόνο οχτώ σειρές για τις ιδιότητες του πάθους. Για τις παρανομίες, τις αμαρτίες, τις κούρσες, το κυνηγητό… Για την απρέπεια στη βιασύνη. Και της πληγής το βογκητό…»

Αυτό, αγαπημένοι μου, ονομάζεται φουτουριστική ποίηση. Για όσους τυχόν δεν γνωρίζουν, οφείλω να ενημερώσω πως ο όρος φουτουρισμός πλάστηκε από τον Marinetti. Είναι ένα κίνημα που αφορά σε όλες τις μορφές της τέχνης, λογοτεχνία, ζωγραφική, ποίηση, κινηματογράφο. Ένα κίνημα που στρέφει το βλέμμα και στοχεύει στο μέλλον. Δίνει έμφαση στην απόρριψη για οτιδήποτε θεωρείται στατικό ως παρωχημένο. Προτρέπει στον εορτασμό της αλλαγής, στην πρωτοτυπία και την καινοτομία στον πολιτισμό και την κοινωνία.

Επέλεξα ένα υψηλό δείγμα γραφής αυτής της ποίησης που, όπως προείπα, ονομάζεται φουτουριστική, καθώς οι στίχοι ανήκουν στον αγαπημένο μου νομπελίστα Ρώσο συγγραφέα Μπορίς Παστερνάκ. Τον Μπορίς Παστερνάκ οι περισσότεροι τον γνωρίσαμε μέσα από τα εκφραστικά μάτια –τι μάτια όμως!– του Ομάρ Σαρίφ και το νεανικό πρόσωπο της υπέροχης Τζούλι Κρίστι,που έλαμψε στην οθόνη στο ρόλο της Λάρα.

Και οι δυο τους ενσάρκωσαν υπέροχα τους πρωταγωνιστές στο αριστούργημα του Παστερνάκ «Δόκτωρ Ζιβάγκο». Και μπορεί ο ιδιαίτερος αυτός συγγραφέας να τιμήθηκε με το βραβείο νόμπελ λογοτεχνίας, αλλά ξεκίνησε την καριέρα του σαν φουτουριστής ποιητής. Στην πατρίδα του τον αποκαλούν «ποιητή της ρώσικης γης».

Οι παραπάνω στίχοι δικαιώνουν τον χαρακτηρισμό του Παστερνάκ ως φουτουριστικού ποιητή για τον εξής λόγο: ενώ γράφτηκαν αρχές του 20ού αιώνα, είναι σαν να μιλούν για ό,τι συμβαίνει σήμερα, αρχές του 21ου! Τα ‘χουμε ξαναπεί αυτά, αγαπημένοι μου! Ο χρόνος είναι περίεργο πράγμα. Σβουρίζει σαν τη μύγα πάνω απ’ το γάλα σου, σου τρώει όλο το πρωινό να την πιάσεις και κει που την έχεις καλοζαλίσει, μπαίνει ένας άσχετος και τη βγάζει από το παράθυρο.

Αυτή η μύγα έχει κάτσει από το πρωί στο μυαλό μου, τριγυρνοβολάει μες στο κεφάλι μου και περιμένω τον άσχετο που θα την πετάξει έξω… αλλά αντί για τον «άσχετο»,τα κατάφερε ο «πιο σχετικός δεν γίνεται». Ο άνθρωπος που ξεπέρασε ακόμη κι αυτόν που ανακάλυψε την ίδια τη θεωρία της σχετικότητας. Ο Στίβεν Χόκινγκ ο οποίος, όπως ανέφερα και στο προηγούμενο σημείωμά μου, ήταν θεωρητικός φυσικός, κοσμολόγος, διευθυντής ερευνών στο Κέντρο Θεωρητικής Κοσμολογίας του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ και έχει κάνει σημαντικότατες προβλέψεις για το μέλλον.Έτσι είναι αυτή η υπέροχη επιστήμη.

Στη Φυσική, αγαπημένοι μου, όλοι γνωρίζουμε πως η θεωρία προηγείται της επιβεβαίωσής της. Όχι σαν κάτι άλλους που ξέρουμε –βλέπε ΔΝΤ– που πρώτα έκαναν το πείραμα και μετά κατάλαβαν πως δεν τους βγαίνει, πως έχουν λάθος θεωρία και, παρ’ όλα αυτά, δεν την αλλάζουν και επιμένουν στο λάθος.

Ο Χόκινγκ λοιπόν έπαιζε τον Αϊνστάιν στα δάχτυλα. Η αλήθεια είναι, όμως, πως ούτε καν αυτά (τα δάχτυλα) δεν μπορούσε να παίξει. Ως γνωστόν, έπασχε από μία νόσο που τον είχε καταστήσει σχεδόν ολοκληρωτικά παράλυτο. Μπορούσε, όμως, να χαμογελά και να επικοινωνεί μέσω μιας συσκευής ομιλίας, και να σκέφτεται. Πέρα από όλα αυτά τα θαυμάσια μα και θλιβερά, ο Χόκινγκ ήταν και κάτι ακόμη. Βρετανός. Με μια Αγγλία πλέον, εκτός Ευρώπης.

Και από κει μακριά που βρίσκεται (μεταφορικά και κυριολεκτικά) προειδοποιεί: «Το ανθρώπινο είδος θα χαθεί αν συνεχιστεί η προ Brexit στάση των ανθρώπων για τα χρήματα και τον πλούτο». Να τα πάλι τα φουτουριστικά. Να την πάλι η δυσοίωνη πρόβλεψη… Πόσα και πόσα γράφτηκαν γι’ αυτό το ρημάδι το Brexit, που ακόμη δεν λέμε να το χωνέψουμε αριστεροί και δεξιοί, ντόπιοι και ξένοι.

Κι όμως, ο σπουδαίος αυτός επιστήμων το είχε θέσει σε νέα βάση: Είχε εκτιμήσει πως το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος που οδήγησε την Γηραιά Αλβιόνα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης επηρεάστηκε από τον τρόπο με τον οποίο η σύγχρονη κοινωνία ιεραρχεί τα υλικά αγαθά. Τι προέβλεψε με λίγα λόγια ο Χόκινγκ; Αν αντί να τρέχουμε να προλάβουμε τον χρόνο και τις σκέψεις μας, τρέχουμε να προλάβουμε τον πλούτο για να καλύψουμε τις επίπλαστες ανάγκες σε άχρηστα υλικά αγαθά, τότε δεν μπορούμε να επιβιώσουμε.

Ο Χόκινγκ, βέβαια, το έκανε ακόμη πιο συγκεκριμένο (αλλιώς δεν θα ‘ταν φυσικός, θα ‘ταν Μπαρόζο στην Γκόλντμαν Σακς): «Έχω μιλήσει στο παρελθόν για την ανησυχία μου ότι οι περικοπές των κρατικών δαπανών στη Βρετανία θα επηρεάσουν αρνητικά τις επιχορηγήσεις σε μαθητές με αναπηρία. Αυτή η χρηματική υποστήριξη ήταν που με κράτησε κυριολεκτικά ζωντανό!», έγραψε.

«Για μένα τα χρήματα είναι απλά ένα μέσο για να λειτουργώ σωματικά, γι’ αυτό και ποτέ μου δεν μπόρεσα να καταλάβω όλους αυτούς τους δισεκατομμυριούχους που έχω γνωρίσει. Τι ακριβώς ψάχνουν; Αν συνεχίσουμε με την απληστία του παρελθόντος, το παρόν θα μεταβληθεί σε ένα δυσοίωνο μέλλον».

Έτσι είναι, αγαπημένοι μου. Με τα επιστημονικά του ο ένας, με τα φουτουριστικά του ο άλλος, έχουν και οι δύο μία τάση, αν και δεν βρίσκονται παρόντες, να μπαινοβγαίνουν με το έτσι θέλω στους αιώνες. Ίσως γι’ αυτό ο αγαπημένος (μου) Παστερνάκ συχνά μονολογούσε μια ερώτηση, που μιλά στην καρδιά μου: «Τι αιώνα κάνει έξω;».

Με αγάπη εύα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *