Πίνακας Νίκου Ταμουτσέλη

«Χωρικοί Μετασχηματισμοί» (της Αννέτας Μπαλιάση)

“Το χωριό μας πρέπει να είναι περήφανο για τους κτιστάδες, τους ζωγράφους-αγιογράφους αλλά και τους γραφιάδες που καταγράφουν τα σημαντικά γεγονότα του τόπου μας”.

Με αυτή τη κουβέντα του φίλου Θωμά Τσούλη, κατέληξε η συζήτηση κάποιο φθινοπωρινό πρωινό στο παλιό μας
μαγαζάκι. Το βιβλίο «Χωρικοί Μετασχηματισμοί» του Δροσοπηγιώτη Νικολάου Ταμουτσέλη, δικαιώνει απόλυτα την άποψη του φίλου Θωμά, αφού ο σπουδαίος καλλιτέχνης αποδεικνύεται και ένας εξαιρετικός γραφιάς με την καλαίσθητη, ρεαλιστική περιγραφή και καταγραφή των μεταμορφωμένων χωρικών τοπίων της ευρύτερης περιοχής της Φλώρινας, με τη βοήθεια φυσικά του έργου του ζωγράφου και πατέρα του Βαγγέλη Ταμουτσέλη.

Πιθανόν ο απλός αναγνώστης, ο ανίδεος στα εικαστικά θέματα (μη εξαιρεμένης και της γράφουσας), τις αρ χιτεκτονικές έννοιες που συναντά πολύ συχνά στις σελίδες του βιβλίου, να μη κατανοεί τις προσωπικές αντιλήψεις, τις πολυσύνθετες ιδέες, τις πολύπλοκες αναλύσεις του συγγραφέα, πλην όμως απαραίτητες για ένα
τεκμηριωμένο και ολοκληρωμένο αποτέλεσμα.

Η προσεχτική ανάγνωση, η σοβαρή προσέγγιση και η αναζήτηση εξηγήσεων στις πολυάριθμες υποσημειώσεις του συγγρα-φέα, λύνουν αρκετές από τις απορίες του αναγνώστη. Ωστόσο αποζημιώ-νεται με τα επιπρόσθετα σημαντικά πολιτιστικά, κοινωνικά και ιστορικά στοιχεία που καταθέτει με αφθονία ο συγγραφέας για την περιοχή του 19ου και 20ου αιώνα, την υλική και πνευματική πρόοδο σε όλα τα επίπεδα της ζωής, τα ιδεώδη που διαμόρφωσε η κοινωνία της Φλώρινας τους τελευταίους αιώνες (ο συγγραφέας προφανώς αφιέρωσε αφειδώς χρόνο και ενέργεια για την ανεύρεση πηγών που πλούτισαν το συγγραφικό του έργο).

Επιπλέον, οι πίνακες του Βαγγέλη Ταμουτσέλη, έξοχης (χωρίς εισαγωγικά η λέξη) ποιότητας, που στολίζουν τις
σελίδες του βιβλίου, συμβάλλουν στην ολοκληρωτική ικανοποίηση του αναγνώστη, εφ’ όσον η κατανόησή τους
είναι προνόμιο πολλών και το μέσο συναισθηματικής επικοινωνίας με τον δημιουργό τους.

Η Α’ θεματική ενότητα που αναφέρεται στην ιδιαίτερη πατρίδα (μας) του καλλιτέχνη Βαγγέλη Ταμουτσέλη, θα μπορούσε να έχει τον τίτλο «Χωρικοί Εξαφανισμοί», τίτλος ίσως καθόλου κολακευτικός για τη Δροσοπηγή, θα ταίριαζε όμως απόλυτα στη καταστροφή που υπέστη το όμορφο χωριό μας, όχι μόνο από τη φρίκη του πολέμου αλλά και αλλά και την απαράδεκτη αδιαφορία των κατοίκων της.

Οι «χωρικοί μετασχηματισμοί» που ισοπεδώθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του ’70 από ανίερα χέρια, θα ήταν ο
ιστορικός φάρος του τόπου μας, ο Μυστράς της Δυτικής Μακεδονίας. Ευτυχώς, το πινέλο και η προνοητικότητα του μεγάλου μας ζωγράφου, κατάφερε να διασώσει ελάχιστους –έστω– χωρικούς μετασχηματισμούς, για να ακούγεται έντονα η κραυγή μέσα από τα χαλάσματα και να διακρίνεται η απέραντη θλίψη, όπως εύστοχα σημειώνει ο συγγραφέας.

Στη Β’ ενότητα με θέμα τους χωρικούς μετασχηματισμούς του Νυμφαίου, θα έδινα τον τίτλο “Μεταμόρφωση και συντήρηση ενός τοπίου”, αφού συνεχίζει να ορίζει τη νέα πραγματικότητα μέχρι σήμερα. Έξυπνοι και προβλεπτικοί οι βλάχοι, φρόντισαν «να μη λιώσουν οι οικισμοί τους στα ίδια τους υλικά», όπως η παλιά Δροσοπηγή και άλλα χωριά της περιοχής μας.

Η Γ’ ενότητα θα μπορούσε να τιτλοφορηθεί, «η αδιαφορία της εξουσίας και το έγκλημα των εργολάβων». Δεν
απέμεινε σχεδόν τίποτε από την όμορφη αρχιτεκτονική και τα παραδοσιακά κτήρια που χαρακτήριζαν τη παλιά Φλώρινα. Ο Βαγγέλης Ταμουτσέλης αντιδρά –σιωπηλά– στους αλόγιστους, καταστροφικούς μετασχηματισμούς της πόλης, που κορυφώνονται τη δεκαετία του ’70 και δεν συμμετέχει σε αυτή τη διαδικασία.

Επιλέγει και πάλι να διασώσει με τη ζωγραφική του τη λάμψη του παρελθόντος, «να κρατήσει μια στιγμή, μια
αίσθηση, ίσως και μια ανάμνηση…».

Κεντρικό θέμα της Δ’ ενότητας, τα τοπία της Πρέσπας και τα χωριά στην περιοχή των Κορεστίων. «Σιωπή, ερημιά, εγκατάλειψη», ο καταλληλότερος  –ίσως– τίτλος της ενότητας. Για τους ανθρώπους που διατηρούν τις μνήμες,
είναι τόποι για να γονατίσεις και να θρηνήσεις, όπως σωστά αναφέρει ο συγγραφέας.

Για τον καλλιτέχνη Βαγγέλη Ταμουτσέλη, «η ζωγραφική γίνεται το μέσο να ξαναζωντανέψει η εικόνα και να φυλακιστεί προσωρινά ο χρόνος», οι χωρικοί μετασχηματισμοί των τοπίων στο χώρο και το χρόνο, «είναι μια ασταμάτητη διεργασία αναγέννησης και θανάτου…»

Στην ενότητα «Χωρικές Συνλειτουργίες», (βιογραφικά στοιχεία του ζωγράφου) η πένα του συγγραφέα βουτάει βαθιά στη ψυχή του καλλιτέχνη και φανερώνει –αποκαλύπτει με συναρπαστικό τρόπο βιώματα και ιστορικές μνήμες του καλλιτέχνη, ο οποίος παρουσιάζει και υποστηρίζει μέσα από τις διηγήσεις του, την εικαστική πορεία του, ενώ παράλληλα εξιστορεί διεξοδικά και με ακρίβεια, γεγονότα που συγκλόνισαν και σημάδεψαν τόσο τον ίδιο, όσο και τους συγχωριανούς μας, που πορεύτηκαν ωστόσο ενωμένοι και συνέχισαν «να υπάρχουν ως ράτσα, ως σύνολο, ως πολιτιστικό κεφάλαιο…»

Υ.Γ. Ο Άγιος Βασίλης φέτος, κατ’εξαίρεση και με τη μεσολάβηση του Βαγγέλη Ταμουτσέλη, είχε γραμμένο
το όνομά μου, ανάμεσα σ’ αυτά των παιδιών! Το αναπάντεχο δώρο του, «Χωρικοί Μετασχηματισμοί», έγινε
αχώριστος σύντροφός μου, κάθε ξεφύλλισμά του ξυπνάει γλυκόπικρα συναισθήματα, εντυπωσιάζει, προβληματίζει, συγκινεί, εμπνέει αγάπη και σεβασμό για τον τόπο μας, τονώνει την περηφάνια για τη καταγωγή μας.

Βάγγιο και Νίκο σας ευχαριστώ…!!!

Αννέτα Μπαλιάση

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *