Ευάγγελος Ιωαννίδης - Δικηγόρος

Συνέντευξη με τον Ιωαννίδη Βαγγέλη (Δικηγόρο) με θέμα την ιστορική περίοδο της παρουσίας Γαλλικών Στρατευμάτων στον Ν. Φλώρινας (Γ’ Μέρος)

Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΗΧΩ Φλώρινας στις 26 Οκτωβρίου 2011.

Πρόσωπα & Ιδέες - Αυγή Κύρκου

Γ’ Μέρος

(συνέχεια από το Β’ Μέρος)

Να μιλήσουμε τώρα για τα καθ’ ημάς…

Ναι να μην το διευρύνομε περισσότερο. Απλά έπρεπε να δώσω  ένα γενικότερο πλαίσιο. Στην περιοχή Ξινού Νερού οι Γάλλοι δεν επιδεικνύουν σκοτεινή πλευρά, το αντίθετο μας απαλλάσσουν από βιαιότητες. Το διερεύνησα και κατέληξα εκεί. Όμως θέλω να αναφερθώ στα έκτροπα που έγιναν από την πλευρά των Γάλλων στην Κοζάνη, τα Γρεβενά και τη Φλώρινα. Γιατί εδώ στη Δυτική Μακεδονία εξαπολύθηκε σε ορισμένες περιπτώσεις  καθεστώς οργανωμένης τρομοκρατίας και τραμπουκισμών, σε συνεργασία Γάλλων και Βενιζελικών εις βάρος των φιλομοναρχικών.

Με ποιον τρόπο τρομοκρατούσαν;

Γινόταν οργανωμένη τρομοκρατία από τα στελέχη του κινήματος της «Εθνικής Άμυνας» και τους Γάλλους,  με στόχο τον έλεγχο των τοπικών κοινωνιών και την πίστη τους στο κίνημα της Θεσ/νικης.

Όταν λέτε στελέχη  του κινήματος;

Είναι και Κρήτες χωροφύλακες, συμμετέχοντας στα αντάρτικα σώματα, που εγκαθιστά το κίνημα της Θεσ/νίκης στην περιοχή. Στην αρχή έρχονται σαν έφεδροι και κατατάσσονται στα αντάρτικα σώματα της «Εθνικής άμυνας» γιατί δεν είναι μέλη του ελληνικού στρατού της νομίμου κυβερνήσεως τότε. Τα στελέχη  της Εθνικής Άμυνας τηλεγραφούν και λένε στείλτε μας αντάρτικα σώματα  στη Δ. Μακεδονία  για να τους εντάξουμε ως Κρήτες χωροφύλακες στις νέες αρχές, που εγκαθιστούμε στην περιοχή.

Και άφησαν εποχή οι Κρήτες χωροφύλακες.

Άφησαν εποχή δυστυχώς πολλοί από αυτούς, άφησαν σκοτεινή ανάμνηση σε πολλούς κατοίκους της περιοχής μας, που δεν είχαν φιλοβενιζελικά αισθήματα. Υπέγραψαν τον εθνικό διχασμό.

Μιλάμε όμως για τους Γάλλους αυτοί είχαν ανάμειξη στα πράγματα;

Μα οι  έφεδροι αντάρτες του κινήματος της Εθνικής Αμύνης  συνεργάζονται απευθείας με τους Γάλλους. Τους χορηγούνται αυτοκίνητα για τις μετακινήσεις τους. Ο διοικητής Κοζάνης Ιωάννης Ηλιάκης, ο οποίος ήταν φίλος και έμπιστος του Βενιζέλου τοποθετήθηκε από την Εθνική Άμυνα και τους Γάλλους διοικητής Κοζάνης. Σε επιστολή του προς τον Ελευθέριο Βενιζέλο αναφέρει ο Ηλιάκης:

« Κοζάνη 21 Ιουλίου 1916
Αγαπητέ Ελευθέριε
Έφθασα εδώ χθες την εσπέραν. Η διά Θεσσαλονίκης διάβασις μου ήτο χρησιμότατη . Εκεί το παν είναι ο μοίραρχος Τσάκωνας. Αυτός είναι και ο Διευθυντής της Αστυνομίας και Αρχηγός της Χωροφυλακής. Με τους Γάλλους ευρίσκεται είς άριστας σχέσεις και το αυτοκίνητον των είναι εις την διάθεσιν του και είναι ελεύθερος να τους επισκέπτηται εις οιανδήποτε ώραν της νυκτός και της ημέρας. Με αυτόν επεσκέφθημεν διαφόρους ανωτάτους αξιωματικούς (Γάλλους ). Επήγα εις τον υπασπιστήν του Σαραϊγ κ. Μάθιερ, ο οποΐος μου ανάγνωσεν, άμα με είδεν, έκθεσιν του Προξενείου της Κοζάνης περί της εκλογικής και κομματικής καταστάσεως αυτής….».

Σε άλλη επιστολή του αναφέρει:

«Κοζάνη 22 Ιουλίου 1916

….. Είναι ανάγκη να έλθουν και άλλοι από τους εφέδρους δια να καταταχθούν εις την Γαλλικήν χωροφυλακήν. Αυτοί είναι τα σπουδαιότερα όργανα π/ς τρομοκρατίας».

Στην επιστολή  αυτή  διατυπώνει το αίτημα, να αποσταλούν έφεδροι Κρήτες χωροφύλακες και δίνει ο Ιωάννης Ηλιάκης στον Βενιζέλο ένα σχεδιάγραμμα για το πώς πρέπει, να είναι οργανωμένα αυτά τα σώματα και  για ποιον σκοπό πρέπει να λειτουργήσουν αυτά. Λέει μάλιστα σε κάποιο σημείο και είναι χαρακτηριστικό:

«Άλλα πρόσωπα θα είναι από Κρήτας, Γάλλους χωροφύλακας και ντόπιους ως οδηγούς. Ούτω θα γίνουν ευκόλως συλλήψεις εν καιρώ νυκτός. Το μέτρον δικαιολογείται, λόγω διαδόσεως αφίξεως Τούρκων που γράφω. Η είδησις είναι ψευδής, αλλά σκοπίμως πρέπει να διαδοθεί».

Ήταν μια φήμη που είχε ενσπείρει ο ίδιος ο Ηλιάκης, πάλι με  προπαγανδιστικό τρόπο. «Συνιστώ εις τον  πρόξενον» εννοεί τον Γάλλο Πρόξενο Μοναστηρίου  ο οποίος  είχε καταφύγει στην Κοζάνη, « να τηλεγραφήσει την είδησιν εις τας εφημερίδας»..

Λέει δε για τα σώματα  «…Τα Σώματα θα φέρουν στολήν Γαλλικήν, ο αρχηγός πολιτικήν. Όταν εν καιρώ νυκτός θα γίνωνται συλλήψεις».

Πολύ αποκαλυπτικές και οι επιστολές…

Υπάρχουν και άλλες εξ ίσου αποκαλυπτικές όπως αυτή, που λέει ότι ο  Γάλλος πρόξενος, που διαμένει προσωρινά στην Κοζάνη « Πηγαίνει σήμερα εις Φλώριναν, για να συνεννοηθεί με τον υπασπιστήν του Σαράιγ. Μεταβαίνει δε εκεί για όλα εκείνα τα ζητήματα που σας έγραψα εχθές..».

Πράγμα που αποδεικνύει  ότι ο Ελευθέριος Βενιζέλος ήταν γνώστης όλης αυτής της διαδικασίας που αναπτύσσεται εδώ.

Μα αυτό σας λέω! Σ ε κάποιο άλλο σημείο αναφέρει «Φρονώ ότι εν συνεννοήσει με τον Γύπαρην ..» θυμάστε ποιος ήταν ο Γύπαρης;

Το πρωτοπαλίκαρο του Βενιζέλου…

Λέει παρακάτω, «Φρονώ επομένως ότι, εν συνεννοήσει με τον Γύπαρην, ημπορούν να καταρτισθούν τα Σώματα ταύτα μικρόν κατάμικρόν δια να αναχωρήσουν εις Θεσσαλονίκην και τεθούν υπό τας διαταγάς μας».

Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι ο Γύπαρης, το πρωτοπαλίκαρο του Ελευθέριου Βενιζέλου είναι αναμεμειγμένος και ένας από τους ηθικούς αυτουργούς στη δολοφονία του Ίωνα Δραγούμη, το ’20.Έτσι κάπως λοιπόν αρχίζουν να δημιουργούνται οι βάσεις διοίκησης του κινήματος της «Εθνικής Άμυνας», με τις μηχανορραφίες που απαιτούνται για μια τέτοια  κίνηση και όλα τα σχετικά.

Αυτά τα αντάρτικα σώματα των Κρητών χωροφυλάκων, χάρη στην ένταξή τους στη γαλλική χωροφυλακή αλλά και στη στήριξη των Γάλλων  πήραν στην ουσία θεσμικό ρόλο και δρούσαν κατά το δοκούν;

Δρούσαν  αρκετές φορές χωρίς αίσθηση κανόνα και δικαίου. Σκοπός τους ήταν η επιβολή της Βενιζελικής παράταξης και του κινήματος Εθνικής Άμυνας. Να διευκρινίσω ότι δεν παίρνω θέση ούτε υπέρ της μίας πλευράς ούτε της άλλης, κάθε άλλο. Έκτροπα την ευρύτερη  περίοδο του Εθνικού Διχασμού  έχουν γίνει πανελλαδικά και από τη μία πλευρά και από την άλλη, όπως και βαρβαρότητες. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι, να πληροφορηθεί ο κόσμος τη σκοτεινή πλευρά ειδικά στη δυτική Μακεδονία  που επίτηδες μέχρι σήμερα δεν τη γνωρίζει ο πολύς κόσμος.  Δεν μπορεί η ιστορία να δομείται με εύπεπτα παραμύθια, για να μπορούν να γίνονται εκδηλώσεις γλυκερές , χωρίς αιχμές και χωρίς αλήθειες.

Τα αντάρτικα αυτά σώματα δρουν πάντα κατόπιν της εγκρίσεως των Γάλλων.

Πάντα μετά από συνεννόηση με αυτούς. Ο Ηλιάκης μάλιστα, κάνει και κάτι άλλο. Ελευθερώνει όλους τους κρατούμενους από τις φυλακές Κοζάνης  με σκοπό να συγκροτήσει σώμα πραιτοριανών. Τον διακόπτει όμως ο τότε εισαγγελέας Κοζάνης  και αρχίζει η επιβολή των Βενιζελικών στις αρχές της Κοζάνης.

Πώς;

Πάνοπλοι Γάλλοι στρατιώτες εισβάλουν στην Κοζάνη και απολύουν εν ριπή οφθαλμού τους εναπομείναντες φιλομοναρχικούς διοικητικούς υπαλλήλους. Καταλαμβάνουν τα τηλεγραφεία που ήταν στρατηγικά σημεία για την εποχή εκείνη και αρχίζουν  με χρήματα, που βρήκαν ακόμη και στο Δημόσιο  Ταμείο της περιοχής, να εξαγοράζουν  ανυπάκουους.

Εννοείτε, ότι προσπαθούσαν να χρηματίσουν τον κόσμο για να τον φέρουν στο Βενιζελικό στρατόπεδο;

Κανονικά! Και όταν δεν το κατάφερναν  με το χρηματισμό και τον εκφοβισμό και τις συναλλαγές, τότε χρησιμοποιούσαν τους εκτοπισμούς, φυλακίσεις,  βασανιστήρια, δολοφονίες….

Και εξορίες ασφαλώς…

Οι εξορίες ήταν το πιο μαλακό μέτρο. Άρχισαν εκκαθαρίσεις και τη διαδικασία αυτή ο Ηλιάκης την ονομάζει «εκπολιτισμό της ψυχής των πολιτών». Ήταν σαφές τι εννοούσε . Σε μία προκήρυξή του προς το λαό στις 1 Οκτωβρίου, που δημοσιεύει τοπική εφημερίδα της Κοζάνης αναφέρει: «Και προβαίνων εις το έργον μου πρέπει να σας δηλώσω ότι θα βαδίσω δικτατορικώς, διότι πράγματι ασκώ δικτατορικήν εξουσίαν. Την εξουσίαν ταύτην έλαβον εκ των εξής περιστατικών. Εκ του ότε απολαύω της άκρας  εμπιστοσύνης του Λαού, ως καλώς εννοώ. Διότι απολαύω της απεριορίστου εμπιστοσύνης και εκτιμήσεως των αρχηγών της επαναστάσεως. Διότι επίσης απολαύω της απεριορίστου εκτιμήσεως και εμπιστοσύνης των Συμμάχων, διότι ευρίσκομαι εις το Μέτωπον. Διότι τέλος είμαι βαρήκοος και δεν δύναμαι να παρακολουθώ τας συζητήσεις επιτροπών. Διότι δια τούτο έρχομαι εδώ όχι δια να καταρτίζω αποφάσεις κατηρτισμένας, τας οποίας θα καταρτίζω αφού ακούσω κατ’ ιδίαν εκείνους οι οποίοι θέλουν να μου χρησιμεύσουν». Ο Βενιζέλος απαντά: «Είμαι ευτυχής μανθάνων εκ του τηλεγραφήματος υμών τα αισθήματα των δυτικών μερών της Μακεδονίας και ανυπομόνως αναμένομεν την επίσημον προσχώρησιν αυτών εις το εθνικόν κίνημα….».

Διοργανώνονται και συγκεντρώσεις υποστήριξης του κινήματος της Εθνικής Άμυνας. Βλέποντας μια τέτοια διαδικασία στην Κοζάνη λίγο πιο πέρα χαμογελούσε ο πολιτικός σύμβουλος της εξέγερσης  στην Κοζάνη ο Γάλλος πρόξενος Λαγκάρντ.

Ο οποίος είχε γνώση πλήρη των όσων συνέβαιναν. Όλα είναι ενδιαφέροντα αλλά αφορούν την περιοχή της Κοζάνης. Εδώ στην περιοχή μας τι γίνεται ;

Εδώ η περίοδος της παρουσίας των Γάλλων, είναι πιο ήπια χωρίς να λείψουν έκτροπα στην πόλη της Φλώρινας. Στο Ξινό Νερό δεν παρατηρούνται συγκρούσεις. Εδώ βασικός στόχος ήταν να φύγουν οι Βούλγαροι .

Φιλομοναρχικοί δεν υπήρχαν στη Φλώρινα και το Αμύνταιο;

Υπήρχαν, πώς δεν υπήρχαν και πολλοί , αλλά γνώριζαν οι φιλομοναρχικοί τον κίνδυνο της Βουλγαρικής επέκτασης. Γνώριζαν ότι είχαν δεινοπαθήσει, από τα έκτροπα και εγκλήματα που έκαναν, ακόμα και στη σύντομη κατοχή τους οι  Βούλγαροι. Μην  ξεχνάτε ότι το κίνημα της Εθνικής Άμυνας ξεσπά μετά την σχεδόν αμαχητί κατάληψη της Καβάλας από τους Βουλγάρους, που αποτελεί μια σκοτεινή σελίδα για τη διοίκηση του βασιλιά Κωνσταντίνου, διότι τα ελληνικά στρατιωτικά τμήματα παραδόθηκαν περιέργως αμαχητί. Την οποία Καβάλα ένα χρόνο νωρίτερα διαπραγματευόταν, να παραδώσει στους Βουλγάρους και ο Βενιζέλος. Βλέπετε τα παιχνίδια διπλωματίας δεν έχουν τέλος από όλους.

Συνεργάστηκαν δηλαδή οι φιλομοναρχικοί της περιοχής;          

Δε συνεργάστηκαν, απλά επέδειξαν μια ανοχή γιατί ήσαν γνώστες του προβλήματος που υπήρχε και του Βουλγαρικού κινδύνου..

 Ο Ηλιάκης  δεν κάνει «εκπολιτισμό»  στη Φλώρινα;

Τον « εκπολιτισμόν» αυτόν, ο Ηλιάκης τον κάνει στη Φλώρινα με τμήματα μεικτά γαλλικά και σενεγαλέζικα..  Η θέληση των αντιδρώντων  αρχίζει να κάμπτεται.

Δεν υπήρχαν αντιδρώντα στοιχεία, οπότε επικρατούν οι Βενιζελικοί…

Ας πούμε ότι μετά από πιέσεις οι αντιδρώντες προς τους Βενιζελικούς, άρχισαν να κάμπτονται. Από ένα σημείο και μετά έχουμε την πλήρη επικράτησή τους με αντίποινα και εξτρεμιστικές ενέργειες. Εδώ θα ήθελα να αναφερθώ και σε μία έκθεση για την περιοχή του Ι. Δραγούμη.

Ο Ίωνας Δραγούμης ήταν φανατικός φιλομοναρχικός.

Ήταν φιλομοναρχικός αλλά πάνω από όλα ήταν μεγάλος και ειλικρινής Έλληνας  πατριώτης και η προσφορά του ανεκτίμητη στο Μακεδονικό Αγώνα. Αγαπούσε την πατρίδα του τόσο όσο και  Βενιζέλος, που βεβαίως είναι ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες ηγέτες, άξιος θαυμασμού για το ανεπανάληπτο εθναρχικό του έργο, διότι αποτέλεσε τον αναμορφωτή της χώρας στο Α΄ μισό του 20ου  αιώνα και οδήγησε στην εκπλήρωση των εθνικών πόθων με τη διπλωματική και πολιτική του δεινότητα. Απλά το εξετάζουμε στο πλαίσιο του εθνικού διχασμού, το οποίο είναι ένα σαράκι της ελληνικής φυλής, που μας τρώει τα σωθικά  από τα αρχαία χρόνια και χωρίς να κρύβουμε τις σκοτεινές πτυχές των ενεργειών, ακόμη και των μεγάλων της ιστορίας μας.

Η έκθεση των Δ. Καραμάνου, Γ. Μπούσιου και Ι. Δραγούμη που δημοσιεύτηκε στην » Πολιτική Επιθεώρηση ‘ των Αθηνών και αναφέρεται στα γεγονότα που συνέβησαν στην περιοχή της Κοζάνης τον Αύγουστο του 1916 έχει ως εξής:
«Κοζάνη 13-8-1916
Ο νομός Κοζάνης διετέλη απηλλαγμένος οιασδήποτε εν αυτώ παρουσίας ξένων στρατευμάτων. Ο μόνος αντιπρόσωπος της Συνεννοήσεως ήτο ο τέως εν Μοναστηρίου πρόξενος της Γαλλίας, ο οποίος είχε εγκατασταθή εν Κοζάνη και εκανόνιζε τα εμπορικά και συγκοινωνιακά ζητήματα της περιφέρειας επί τη βάσει της προτιμήσεως των ανηκόντων εις το κόμμα των φιλελευθέρων. Επεχειρεί ενίοτε και μικράς περιοδείας εις τα πέριξ ηρέσκετο να διανέμη εις τα παιδία μικρά νομίσματα και ζακχαρωτά (άλλων αυτά να φωνάζουν «ζήτω η Γαλλία , ζήτω ο Βενιζέλος»).
Περισσοτέραν ενασχόλησιν εύρε τελευταίως με την άφιξιν εν Κοζάνη του ειδικώς δια τας εκλογάς αποσταλέντος εξ Αθηνών υπό του κόμματος των φιλελευθέρων κ. Ηλιακή, ιδιαιτέρου και αυτού γραμματέως του κ. Βενιζέλου. Ο κ. Ηλιακής τρις και τετράκης της ημέρας επισκεπτόμενος τον Γάλλον πρόξενον καταρτίζει εν κοινή συνεννοήσει σχέδια διαφόρων ενεργειών και πιέσεων εναντίον των αντιφρονούντων. Προς καταλληλοτέραν δε εκτέλεσιν των σχετικών αποφάσεων εκρίθη αναγκαία η εγκατάστασις εκτελεστικού τμήματος εκ τέως οπλαρχηγών και ανταρτών. Επί κεφαλής αυτών ετέθη κάποιος Κ. Τσίτσας, άλλοτε σωματοφύλαξ του κ. Σοφούλη. Η εις Θεσσαλονίκην μετάβασις, απαιτούσα έκδοσιν γαλλικού διαβατηρίου, χρησιμοποιείται προς κομματικήν εκβίασιν.».

Με λίγα λόγια,  αν δεν ήσουν Βενιζελικός, δεν μπορούσες να ταξιδεύσεις στη Θεσσαλονίκη;

Αυτό φαίνεται καθαρά! Αναφέρει: «Οι θέλοντες να ταξιδεύσουν υποχρεώνονται προηγουμένως να εγγραφούν εις το κατάστιχον των φιλελευθέρων, πληρώνοντας δικαίωμα εγγραφής δρχ. 25, και κατόπιν διευκολύνεται η έκδοσις του διαβατηρίου των…. «.

Αναφερθήκατε κάποια στιγμή στον τύπο…

Τώρα που το ρωτάτε, δείτε σύμπτωση. Έχουμε πηγή που αναφέρεται στην εφημερίδα «ΗΧΩ» της εποχής εκείνης!.

Εκπλήσσομαι πραγματικά! Υπήρχε εφημερίδα « ΗΧΩ» εκείνη την εποχή;

Υπήρχε η « ΗΧΩ» της Κοζάνης , μάλιστα είναι βασική πηγή πληροφόρησης . Υπάρχουν πολλές πληροφορίες στην εφημερίδα για τα γεγονότα εκείνης της εποχής.

Πού επρόσκειτο; Λογοκρισία δεν υπήρχε;

Βέβαια υπήρχε.. Η εκάστοτε εξουσία εξακολουθεί και σήμερα οπότε μπορεί να λειτουργεί  με τις ίδιες μεθόδους και να εμφανίζεται το ίδιο αμείλικτη και απερίσκεπτη. Θα σας διαβάσω κάτι που αναφέρεται στη σύγχυση και τη λογοκρισία, εκείνων των ημερών. Μετά την  πολιτική μεταβολή στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας, από τη νομότυπη κυβέρνηση στην επαναστατική, η κομματική γραμμή της «Ηχούς» αλλάζει και λειτουργεί πλέον κάτω από την αυστηρή λογοκρισία των Γάλλων και του Ηλιάκη, φίλου του Βενιζέλου.

Αλλάζει πλεύση πολιτική και ασφαλώς το αντιλαμβάνεται κανείς από το περιεχόμενο  των δημοσιεύσεων…

Δείτε,  ενώ  αρχικά έγραφε για «τις φωτεινές αρχές της πολιτικής του κ. Γούναρη», ο οποίος ήταν  πρωθυπουργός , διορισμένος  από τον Κωνσταντίνο, (εφημερίδα «ΗΧΩ»31/5 /15), όλα αυτά τα εγκωμιαστικά μετατρέπονται σε κατηγορίες και ο «Δαφνοστεφανωμένος  βασιλεύς» γίνεται ξαφνικά, «ελληνοκτόνος» (εφημερίδα «ΗΧΩ» 29/1/17) .

Όντως είναι χαρακτηριστικό το  παράδειγμα για το πώς λειτουργούσε ο  τύπος εκείνη την εποχή…

Δυστυχώς έτσι γίνεται εκείνη την εποχή και δυστυχώς κάποιοι οραματίζονται τα ίδια σήμερα….  Αυτό που θέλω να πω εν συντομία επίσης είναι ότι έκτροπα γίνονται λίγα στα Γρεβενά, γίνονται όμως και στην Καστοριά, όπου έχουμε  δολοφονίες για την επιβολή του κινήματος της «Εθνικής Άμυνας», με τη συνεργασία  και την υποστήριξη των Γάλλων. Εκείνη την εποχή στην ουσία δημιουργείται ένα παρακράτος.

Με όλα όσα καταθέτετε θα μπορούσε να σας καταλογίσει κανείς μεροληψία. Ότι εξωραΐζετε τη συμπεριφορά των φιλομοναρχικών…

Θα ήταν αστείο κάτι τέτοιο, ειδικά αν αναλογιστείτε, ότι είμαι ιδεολογικά συνεπής  φιλελεύθερος. Και βέβαια δεν εξωραΐζω τη συμπεριφορά των φιλομοναρχικών. Σε διαφορετική αλλά και την ίδια ιστορική περίοδο και οι φιλομοναρχικοί φέρθηκαν  εγκληματικά και άσχημα σε διάφορες περιοχές της χώρας. Εκδίωξαν με κάθε τρόπο τους Βενιζελικούς. Αποπειράθηκαν να δολοφονήσουν τον Βενιζέλο. Είναι χαρακτηριστικό του διχασμού αυτή η άσκηση βίας και από τις δύο πλευρές.

Γίνεται αυτό γιατί αναλύουμε τη συγκεκριμένη περίοδο της παρουσίας των Γάλλων και τα έκτροπα της δυτικής Μακεδονίας. Έχει να κάνει καθαρά με την παρουσία των Γάλλων και για κανέναν άλλον λόγο. Εξετάζουμε ψυχρά τα ιστορικά γεγονότα. Άλλοι πλάθουν αγιογραφίες. Αν αναλύαμε μια άλλη περίοδο της ελληνικής ιστορίας, θα βλέπαμε τα έκτροπα άλλων κομμάτων. Είναι όμως δεδομένο, ότι αν θέλουμε να είμαστε έντιμοι ,δεν πρέπει να αποκρύψουμε τα όποια έκτροπα έγιναν την περίοδο των Γάλλων.

Για την πόλη της Φλώρινας υπάρχουν κάποια συγκεκριμένα στοιχεία;

Μετά την επικράτηση των Βενιζελικών, αναφέρεται σε μία πηγή  ότι το επόμενο βήμα των κινηματιών ήταν η παύση όλων των δικαστικών, που αντιδρούσαν στη νέα κατάσταση και ο διορισμός νέων, πιστών στην κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης. Έτσι Ειρηνοδίκης Φλωρίνης διορίσθηκε ο κ. Γαβριαλάκης, Καστοριάς ο κ. Σεκελλαρίδης,
Αμυνταίου ο κ. Θρόνος , Κλεισούρας ο κ. Νιτσακάρης και Πταισματοδίκης Πτολεμαΐδας, ο κ. Καμπάνης.

Ήταν από την περιοχή ή ξένοι;

Αυτό δεν το γνωρίζω. Στην ίδια πηγή αναφέρεται ότι στη Φλώρινα υπήρχε επιτροπή «Αμυνιτών», η οποία αποτελούνταν από τους Ι. Ζήση, Τέγο Σαπουντζή, Κώστα Μέναχο και Κ. Μακρή. Μαζί με Γάλλους Στρατιώτες συνέλαβε τον τότε  Δήμαρχο Γ. Λουκά, τον Ιατρό Μαβλή και τον Δ.Π Ρόμπη.

Τους συνέλαβαν και τους έκαναν τι;

Δεν προκύπτει από τις πηγές μέχρι στιγμής κάτι περισσότερο ούτε και μπόρεσα μέχρι τώρα να ανακαλύψω.. Είχαμε  όμως ορισμένα φαινόμενα κακοποίησης γυναικών. Τόσο στη Φλώρινα όσο στα Γρεβενά και την Κοζάνη, είχαμε κάποιους βιασμούς και κακοποιήσεις γυναικών από τα γαλλικά στρατεύματα.

Μου έχουν πει ότι οι στρατιώτες των συμμαχικών στρατευμάτων ήταν φορείς αφροδισίων νοσημάτων. Πολλά παιδιά που προέκυψαν από τους βιασμούς που αναφέρατε, γεννήθηκαν με νοητική υστέρηση, παραλυσίες και άλλα.

Για να είμαι ειλικρινής το έχω ακούσει αυτό, σαν λαϊκό  αφήγημα, δε γνωρίζω όμως αν προκύπτει κάτι τέτοιο επιστημονικά. Κάποιες φορές έχω συναντήσει αναφορές  σε βιασμούς και κακοποιήσεις γυναικών. Για να είμαι ξεκάθαρος, επειδή το ρώτησα, στην περιοχή μας δεν υπήρξαν τέτοιου είδους κρούσματα. Μιλάω για το Ξινό Νερό, η έρευνα την οποία εγώ επιμελήθηκα δεν καταλήγει σε κάτι τέτοιο. Επέμεινα πολύ σ’ αυτό στις συνεντεύξεις μου. Δεν υπήρχε λόγος να μου το κρύψουνε. Μου ανέφεραν μόνο ένα περιστατικό ενός Ιταλού, με μια γυναίκα στο Ξινό Νερό, τους οποίους όμως τους εκτέλεσαν και τους δύο στην είσοδο του χωριού για κάποιο παρεμφερές με σεξουαλικά θέματα περιστατικό, αλλά και πάλι δεν μπόρεσα να ανακαλύψω ακόμη τι ακριβώς είχε γίνει….

Ωστόσο συνεχίζετε την έρευνα, έτσι δεν είναι;

Βέβαια, υπάρχει ακόμα πολλή δουλειά,  η έρευνα συνεχίζεται και μπορεί να συμπληρώνεται ή και να διορθώνεται.

Δεν σας είπα όμως για το Ζιδάνι στην περιοχή των Σερβίων. Αξίζει να αναφερθούμε και σ’ αυτό το γεγονός γιατί αφορά μια σελίδα της παρουσίας των Γάλλων στη Δυτική Μακεδονία.

Τι είναι το Ζιδάνι;

Το Ζιδάνι είναι μονή της Παναγίας, που βρίσκεται κοντά στα Σέρβια, σημερινή Μονή Στανού. Από ό,τι προκύπτει από κάποιες πηγές, εκεί έγινε πραγματική τραγωδία. Στην μονή αυτή είχαν καταφύγει οι αρχές και οι συμβολαιογράφοι φιλομοναρχικοί από τα Σέρβια.. Όπως φαίνεται από τα αναφερόμενα σε αυτές τις πηγές, θεωρήθηκε από τους αντιβενιζελικούς ως  κύριος υποκινητής των Γάλλων  ο δοτός βενιζελικός  δήμαρχος των Σερβίων Ιωάννης Κοντοδίνας και από τους γάλλους διετάχθη Γαλλικό απόσπασμα, αποτελούμενο από Γάλλο διοικητή με Μαροκινούς στρατιώτες,  και πήγε και τους εκτέλεσε όλους φρικωδώς, μαζί και τον ηγούμενο της Μονής  Καλλίνικο Νίκογλου. Ο διορισμένος από το κράτος των Αθηνών νομάρχης Κοζάνης Πέτρος Ροϊλός (πρώην διευθυντής της Νομαρχίας Κοζάνης) υποστηρίζει σε συνέντευξή του που δημοσιεύτηκε στην εφ. «Εμπρός» 16.3.1916, ότι ο I. Κοντοδίνας διέβαλε στους Γάλλους τους διαμένοντες στη Μονή λέγοντας ότι σχεδίαζαν να χρησιμοποιήσουν ανταρτικό σώμα το οποίο θα πήγαινε στα Σέρβια για να φονεύσει τον ίδιο και τους άλλους βενιζελικούς.

Ο μόνος που επέζησε ήταν ο έκπτωτος δήμαρχος Σερβίων Νικόλαος Χαρισίου ο οποίος είχε μεταβεί για προσωπική του υπόθεση στην Ελασσόνα και έτσι γλίτωσε τη σφαγή. Αυτή είναι η λεγόμενη «Τραγωδία στο Ζιδάνι», μια σκοτεινή πλευρά της παρουσίας των Γάλλων…

Άρα αυτό που σας είπα αρχικά, ότι οι Γάλλοι συμπεριφέρονταν σαν κατακτητές έχει μια βάση…

Κοιτάξτε, αυτό είναι λάθος. Οι Γάλλοι δεν ήρθαν για να επιβάλουν κατοχή για αυτό και μετά τη νίκη τους στο πόλεμο έφυγαν αμέσως.. Ήρθαν για να δημιουργήσουν ένα τρίτο μέτωπο και να βοηθήσουν να απελευθερωθεί η Σερβία από τη βουλγαρική κατοχή αλλά και οι περιοχές της Ελλάδας που καταλήφθηκαν ύπουλα από τους Βουλγάρους. Σας ξεκαθαρίζω,  ότι αυτό που θέλω δεν είναι να υπερτονίσω ούτε τις σκοτεινές ούτε τις φωτεινές πτυχές της συγκεκριμένης περιόδου. Αυτό που θέλω να ξεκαθαρίσω είναι τα ιστορικά γεγονότα  και ειδικά για την περιοχή μας, που φέρθηκαν χωρίς έκτροπα, ότι η κυριότερη στρατηγική  προσφορά τους ήταν η απομάκρυνση του Βούλγαρου και Γερμανού  κατακτητή, ο οποίος επιδόθηκε στην περιοχή μας σε ακρότητες και εγκλήματα πολύ μεγάλα. Αυτό είναι το θετικότερο από όλα χωρίς όμως να θέλω να σκεπάσω τα όποια αρνητικά.

Επίσης θέλω να πω το εξής: Μέσα από την εφημερίδα σας, αν κάποιος άλλος ασχολείται με το θέμα αυτό, μπορεί να διατυπώσει αντιθέσεις, νέα στοιχεία  και να συμβάλλει στην έρευνα με οποιονδήποτε τρόπο, για να φωτιστεί ακόμα περισσότερο  η σκοτεινή αυτή περίοδος, που αφορά στον τόπο μας.

Ούτως ή άλλως θα σταματήσουμε εδώ κ. Ιωαννίδη. Δεν είναι δυνατόν να τα χωρέσουμε όλα σε μια συνέντευξη, όσο χώρο και να διαθέσουμε. Το σημαντικό είναι ότι υπάρχουν άνθρωποι σαν εσάς, που  με μοναδικό κίνητρο την αγάπη  για  τον τόπο τους έχουν το κουράγιο και την υπομονή να αφιερώσουν χρόνο για  την έρευνα.

Αυτό που με οδήγησε να ασχοληθώ με αυτού του είδους την έρευνα είναι η αγάπη μου για την ιστορία. Μου άρεσε ανέκαθεν να διαβάζω ιστορία, να ακούω ιστορίες, να συγκρίνω ιστορίες και να βγάζω συμπεράσματα.. Ως Έλληνες πολίτες οφείλουμε να έχουμε ιστορική αυτογνωσία, ποια είναι η περιοχή μας, τι πέρασε, για να συμβάλλουμε  έτσι στην ανάπτυξή της αλλά και γιατί η γνώση των λαθών του παρελθόντος συμβάλλει στη δημιουργία ενός στέρεου μέλλοντος. Δεν είναι η λήθη κατάλληλος τρόπος να πορευτεί ένας λαός στο μέλλον. Ο σωστός τρόπος είναι η υπέρβαση του παρελθόντος μέσα από την επίγνωση της ιστορίας του. Η αδιαφορία για την ιστορία  είναι δείγμα  υπανάπτυξης ενός λαού. Στις μέρες μας όμως ακούγονται διάφορες κουτοπόνηρες, ανιστόρητες μεταμοντέρνες θεωρίες, για την κατασκευή μια νέας ιστορίας soft, κατά πώς θα βολεύει τους μεγάλους και υπερευλογημένους της υφηλίου και τα συμφέροντά τους.

Είστε ίσως ο μοναδικός στην περιοχή Αμυνταίου που έχει ασχοληθεί  με την έρευνα της συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου, επομένως και ο πλέον ειδικός να μιλήσει γι’ αυτήν, από όσο γνωρίζω τουλάχιστον. Γιατί δε συμμετείχατε στην εορταστική εκδήλωση που έγινε για να τιμηθούν τα Γαλλικά στρατεύματα του Μακεδονικού Μετώπου; 

Δεν συμμετείχα στην εκδήλωση αυτή, διότι αισθάνθηκα βαθύτατα προσβεβλημένος από τη συμπεριφορά των υπευθύνων του δήμου Αμυνταίου. Η εκδήλωση αυτή υπήρξε μια δική μου πρωτοβουλία για την οποία εργάστηκα τρία χρόνια. Όταν λοιπόν ανέλαβε η νέα δημοτική αρχή, η οποία δεν είχε ιδέα περί αυτού, κάλεσα τους κ. Λιάση και Παπαχρήστου να συνεργαστούμε για να γίνει η εκδήλωση, θέτοντας όμως εξαρχής δύο απαράβατους όρους: Πρώτον,  ότι θα ήμουν ο κύριος ομιλητής της εκδήλωσης, που θα γινόταν στο Ξινό Νερό, χωρίς παρεμβάσεις και ελέγχους της ομιλίας μου, γιατί εγώ είχα συγκεντρώσει το απαραίτητο ιστορικό υλικό και δεν είχα δικαίωμα να αποκρύψω τίποτα από τους πολίτες και δεύτερον  να αναγνωρίσουν την προέλευση της ιδέας και της πρωτοβουλίας ως ηθική δικαίωση της προσπάθειάς μου. Τόνισα δε, ότι το ιστορικό υλικό θα το χάριζα μετά στην τοπική κοινότητα Ξινού Νερού. Τους ξεκαθάρισα, πως δεν έχω καμία προσωπική οικονομική απαίτηση και ότι αν θεωρούν, πως δεν μπορούν, να εκπληρώσουν τους δύο όρους, οφείλουν, να μου το πουν εγκαίρως, για να αναζητήσω άμεσα άλλον φορέα για την υλοποίησή της. Ο κ. Λιάσης δεσμεύτηκε εκ μέρους του δήμου, προς τιμήν του, γι’ αυτό, αλλά περιέργως αντικαταστάθηκε στο θέμα πολύ  αργότερα από τον κ Μωυσιάδη και απαιτήθηκε από τον δήμαρχο κ Ιωσηφίδη και τον αντιδήμαρχο κ Μωυσιάδη να ελεγχθεί και να εγκριθεί η ομιλία μου, πράγμα που αρνήθηκα, γιατί άλλως θα παραβίαζα τις αρχές μου υποκύπτοντας σε μια τέτοια πρωτοφανή για την εποχή μας αντιδημοκρατική απαίτηση, κόντρα σε όλα όσα προηγουμένως συμφωνήθηκαν και οδήγησε στην παραίτησή μου. Τόνισα τότε στον δήμαρχο, ότι δεν έχουν το ηθικό δικαίωμα να οικειοποιηθούν μια  εκδήλωση, για την οποία δεν κόπιασαν και να την συνεχίσουν χωρίς εμένα. Άλλωστε η εκδήλωση, αρχικώς από την πλευρά των Γάλλων, είχε μετά τα συμβάντα αναβληθεί. Έπραξαν δυστυχώς  το αντίθετο, παραβιάζοντας κάθε κώδικα δεοντολογίας, γι’ αυτό για λόγους αξιοπρέπειας δεν πήγα, να αποδεχθώ με την παρουσία μου μια τέτοια απαράδεκτη διαδικασία.

Σας ευχαριστώ θερμά κ. Ιωαννίδη για το χρόνο που μου διαθέσατε.

Τέλος Γ’ Μέρους

(Δείτε και τα Α’ ΜέροςΒ’ Μέρος της συνέντευξης)

 

Ευάγγελος Ιωαννίδης - Δικηγόρος

Συνέντευξη με τον Ιωαννίδη Βαγγέλη (Δικηγόρο) με θέμα την ιστορική περίοδο της παρουσίας Γαλλικών Στρατευμάτων στον Ν. Φλώρινας (Β’ Μέρος)

Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΗΧΩ Φλώρινας στις 02 Νοεμβρίου 2011.

Πρόσωπα & Ιδέες - Αυγή Κύρκου

Β’ Μέρος

(συνέχεια από το Α’ Μέρος)

Όντως ήταν αιώνες μπροστά οι Γάλλοι…

Πρέπει να σας πω ακόμα ότι οι κάτοικοι του Ξινού Νερού, από τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, χάρη στους Γάλλους ήρθαν σε επαφή με τις νέες τεχνολογίες της εποχής, δηλαδή με τον κινηματογράφο.

Το βωβό κινηματογράφο;

Μάλιστα! Κάθε Σάββατο απόγευμα οι Γάλλοι στρατιώτες, σε υπαίθρια προβολή, στην κεντρική πλατεία του χωριού, προέβαλλαν ταινίες της εποχής.

Συνέντευξη Β. Ιωαννίδης (Δικηγόρος)

Είχε πολλούς κατοίκους το Ξινό Νερό εκείνη την εποχή;

Διάβασε περισσότερα